فقط دعاوی ارث، وقف و وصیت

موضوع: نقش تحریر ترکه در تقسیم آن
پرسش: آیا تحریر ترکه لازمه تقسیم آن بین وراث است ؟
نظر هیئت عالی: طرح دعوی و رسیدگی به تقسیم ترکه منوط به تحریر ترکه نمی باشد، چه در تقسیم ترکه نیز صورت اموال ( ماترک ) و مستندات مربوط به ترکه پیوست دادخواست تقسیم ترکه شده و تقدیم دادگاه می گردد.

نظر اکثریت

رسیدگی به تقسیم ترکه منوط به تحریر ترکه نمی باشد.چرا که اولاً؛ در قانون امورحسبی نصی وجود ندارد که لازمه پذیرش دعوای تقسیم ترکه طرح تحریر ترکه باشد. ثانیاً؛ موارد الزامی تحریر ترکه در قانون مشخص شده و تقسیم ترکه از مصادیق آن نمی باشد. ثالثاً؛ تحریر ترکه ناظر به جایی است که ادعای طلبی برای متوفی محرز باشد مادام که ادعای طلب نسبت به متوفی نشده باشد اصل عدم دین جاری است .

نظر اقلیت

با توجه به مادتین 868 و 871 قانون مدنی و مواد 229 و 314 قانون امور حسبی استقرار مالکیت وراث نسبت به ماترک منوط به ادای دین است. لذا تا مادامی که تحریر ترکه نشده باشد، تعلق ماترک به وراث مشخص نیست. لذا تقسیم ترکه قبل از تحریر ترکه جایز نیست.

معنی وقف

وقف در لغت به معنی نگاه داشتن چیزی و در فقه وقف به معنی تحبیس مال و تسبیل منفعت. مادة 55 قانون مدنی وقت را چنین تعریف می کند: «وقف عبارت است از اینکه عین مال حبس و منافع آن تسبیل گردد.

مادة 56 نیز در خصوص نحوة وقوع وقف بیان می دارد: وقف واقع می شود به ایجاب از طرف واقف به هر لفظی که صراحتاً دلالت بر معنی آن کند و قبول طبقة اول از موقوف علیهم یا قائم مقام قانونی آنها در صورتی که محصور باشند مثل وقف بر اولاد و اگر موقوف علیهم غیر محصور یا وقف بر مصالح عامله باشد در این صورت قبول حاکم شرط است.

واقف، کسی است که قصد وقف از اموال خود را دارد. لذا واقف باید مالک مورد وقت باشد و در زمان وقف زنده باشد. وقف در قالب وصیت نیز ممکن است، به گونه ای که شخص قبل از فوت خود وصیت کند که وصی پس از مرگ وی بخشی از اموال وی (تا یک سوم) را وقف کند. در اینجا موصی بیشتر از یک سوم اموالش را نمی تواند وقف کند، چون توصیه به وقف از طریق وصیت است.

وقفی که با هدف فرار از دین یا به ضرر دیان واقف باشد، منوط به تنفیذ دیان است.

اوصاف مال موقوفه وفق قانون به شرح ذیل است: 1- عین باشد، لذا وقف دین و منفعت باطل است. وقف سهام شرکت براساس دیدگاهی، عین بوده و قابل وقف است. نظریة اداره حقوقی به شمارة7/4589 مورخ: 1376/12/14 نیز موید این دیدگاه است.

2- واقف باید مالک مالی باشد که آن را وقف می کند. در بحث وقف دانشگاه آراد نیز پس از جنجال های فراوان پیرامون وقف این مرکز آموزشی پس از فتوای مقام رهبری، بدلیل اینکه واقف مالک مال مورد وقف نبوده، وقف آن ابطال گردید.

3- مال مورد وقف باید منفعت عقلایی و مشروع داشته باشد

4- مال مورد وقف مقدور التسلیم باشد

مال مورد وقف باید قابل نقل و انتقال بوده و امکان داد و ستد داشته باشد.

وقف دو نوع است. وقف عام و وقف خاص.

دعاوی زیادی در حوزة وقف در محاکم دادگستری مطرح می گردد، دعاوی ای از قبیل ابطال وقف، خلع ید از وقف، خلع ید از اعیان وقف، تعیین متولی برای موقوفه، تعیین ناظر برای وقف، اثبات وقف، دعوای عدم وقفیت، اختلاف بین موقوف علیهم، اختلاف در تعبیر واقف از موقوف علیهم و متولی،فروش مال موقوه، اجارة مال مورد وقف، تخریب وقف، مطالبة بهای روز اراضی موقوفه واقع در طرح های دولتی و عمومی، اختلاف در تولیت و ...

تیم وکلای پایه یک دادگستری «وکیل قانون: