فقط دعاوی ارث، وقف و وصیت

  - 3آیین نامه کیفیٌت تحقیق و رسیدگی در شعب تحقیق سازمان اوقاف و امور خیریٌه (مصوٌب 1365/9/30)مادٌۀ 1 : شعب تحقیق شامل دو قسمت حقوقی و حسابرسی است که هر شعب مرکٌب از یک رییس  و دو محققٌ می باشد.در هر حوزۀ تحقیق ، رییس شعبه حقوقی ریاست هیأت تحقیق آن حوزه را به عهده خواهد داشت جز در تهران که ترکیب و ادارۀ هیأت های تحقیق ، به ترتیب مقرٌر در تشکیلات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه خواهد بود.تبصره : شرکت هر یک از محققیٌن هر شعبه در رسیدگی ، با تصمیم رییس شعبه است.مادٌۀ 2 : شعبه صالحه برای رسیدگی به درآمد و هزینه موقوفات و موسٌسات خیریٌه مشمول قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه و آیین نامه اجرایی آن ، شعبه محلٌ مصرف عواید موقوفه و محلٌ ثبت موسٌسه است و چنانچه محلٌ مصرف عواید یا منطقه فعٌالیٌت و عملیٌات موسٌسه در حوزه های مختلف باشد ، تعیین شعبه رسیدگی کننده با سرپرست سازمان خواهد بود. بدیهی است درصورت لزوم ، شعبه مربوطه می تواند به سایر شعب حسابرسی نیابت دهد و شعب حقوقی به امور مربوط به حوزۀ هر یک از آنها رسیدگی خواهد نمود.هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1365/9/30 بنا به پیشنهاد شمارۀ  11/2038/8/590 مورٌخ 1365/4/19 وزارت ارشاد اسلامی به استناد مادٌۀ 17 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه مصوٌب 1363/10/2 مجلس شورای اسلامی ، آیین نامه (کیفیت تحقیق و رسیدگی ) در شعب تحقیق سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و تصویب نمودند. مادٌۀ 3 : روسای شعب حقوقی از بین مستخدمین لیسانسیه حقوق یا الهیٌات که سابقه خدمات اوقافی یا قضایی آنها کمتر از پنج سال نباشد ، انتخاب می شوند مشروط بر اینکه سابقه محکومیٌت اداری یا انتظامی از درجه انفصال موقٌت به بالا نداشته باشند. محققین شعب حقوقی نیز باید واجد شرایط مذکور باشند مگر شرط مدٌت خدمات اوقافی یا قضایی که حدٌاقلٌ سه سال سابقه خدمات ، کافی خواهد بود.مادٌۀ 4 : روسای شعب حسابرسی از بین مستخدمین لیسانسیه مطٌلع در امر حسابداری با داشتن حدٌاقلٌ پنج سال سابقه خدمت اوقافی انتخاب خواهند شد مشروط بر اینکه محکومیٌت اداری از درجه انفصال موقٌت به بالا نداشته باشند. محققین شعب حسابرسی باید  دارای شرایط مذکور باشند ، ولی داشتن حدٌاقلٌ سه سال سابقه خدمت اوقافی ،کافی خواهد بود.تبصره : سرپرست سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه در صورت ضرورت می تواند از بین افراد مطلع ، که در امور حقوقی و حسابداری تجربیٌاتی دارند فردی را به عنوان محقق حقوقی یا حسابرس ، انتخاب و شاغلین فعلی ادارات و شعب تحقیق رانیز ابقا نماید.مادٌۀ 5 : رییس دبیرخانه ادارۀ کلٌ تحقیق و مسئوول دبیرخانه ادارات تحقیق ا ستان ها از بین کارمندان دیپلمه و یا سایر مستخدمین و اجد شرایطی که حدٌاقلٌ سه سال سابقه خدمت در امور اوقافی داشته باشند، انتخاب می گردند.تبصرۀ 1 : سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه می تواند به تعداد لازم ، شعب تحقیق در مراکز استان ها و شهرستان ها تشکیل دهد و محدودۀ فعٌالیٌت آنها را به عنوان حوزۀ تحقیق معیٌن نموده و عنداللزوم تغییر دهد.تبصرۀ 2 : شعب تحقیق در صورت ضرورت می توانند با کسب موافقت ادارۀ کلٌ تحقیق ، موقٌتا از وجود محقٌقین یک شعبه در شعبه دیگر استفاده نمایند.مادٌۀ 6 : وظایف ادارات و شعب تحقیق به شرح ذیل ا ست:الف. وظایف شعب حقوقی1. تحقیق و رسیدگی و اعلام نظر در مورد تشخیص متولٌی و ناظر موقوف علیهم موقوفات.2. تحقیق و رسیدگی و اعلام نظر در مورد وقفیٌت املاک و تشخیص موقوفات عامٌ از خاصٌ .3. تشخیص موقوفات مجهول التٌولیه یا بدون متولٌی .4. رسیدگی و اظهار نظر در مورد تطبیق مصارف درآمد موقوفات با مفادٌ وقف نامه یاسایر اسناد مربوطه در صورت ابهام و یا بروز اختلاف . 5 . تحقیق و رسیدگی در مورد تعدٌی و تفریط یا مسامحه و اهمال متولیٌان و امنا و نظٌار و مدیران موسٌسات خیریٌه از انجام وظایف یا استنکاف از اجرای مقررٌات اوقافی در امور موقوفه و موسسٌات خیریٌه و تنظیم گزارش و ارسال به دادگاه و درصورت احراز تعدٌی و تفریط و تخلٌف ، اعلام جرم و انعکاس موضوع به دادسرا.6. رسیدگی و اظهار نظر در مورد مصرف درآمد موقوفات متعذٌرالمصرف و موقوفاتی که عواید آنها به علٌت قلٌت ولو با پس انداز چند سال برای اجرای نظر واقف کافی نیست یا به علٌت کثرت عواید ، زائد بر مصارف متعارف باشد بر طبق تبصرۀ مادٌۀ 8 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریه .7. رسیدگی و صدور گواهی مصرف نسبت به موقوفاتی که فاقد وقفنامه یا مدارک وقفیٌت معتبر بوده و درسنوات گذشته بر مبنای سیرۀ جاریٌه عمل شده است.ب. وظایف شعب حسابرسی1. رسیدگی به درآمد و هزینه موقوفات و بقاع و اماکن متبرٌکه اسلامی و موسٌسات و انجمن های خیریٌه ای که به موجب قانون و آیین نامه های مربوطه ، ادارۀ امور آنها به عهدۀ سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه محوٌل شده یا می شود.2. تطبیق اسناد هزینه و درآمد موقوفات با مفادٌ وقف نامه یا سایر اسناد مربوطه .3. صدور مفاصا حساب برای اسناد درآمد و هزینه هایی که به موجب بند یک وظایف شعب حسابرسی از طریق ادارات اوقاف به ادارات تحقیق ارسال میشود.4. تطبیق رقبات مندرج در بودجه با وقف نامه و یا سایر مدارک معتبر.5. تطبیق درآمد رقبات مندرج در بودجه با مدارک تعیین کنندۀ درآمد.مادٌۀ 7 : شعب تحقیق بنا به درخواست اشخاص یا ادارات حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه نسبت به موارد مذکور در مادٌۀ ششم ، رسیدگی و اظهار نظر می نماید. هر گاه در موارد مذکور اشخاص ، مستقیما به دادگاه مدنی خاصٌ دادخواست تسلیم کرده باشند دادگاه می تواند مراتب را به ادارۀ حجٌ و اوقاف و خیریٌه و به نزدیک ترین شعبه تحقیق ارجاع نموده تا شعبه مذکور براساس این آیین نامه به موضوع رسیدگی و نتیجه را به دادگاه ارجاع کنند اعلام نماید.تبصره : ادارات حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه باید ظرف سه روز از تاریخ وصول درخواست و ضمایم ، مدارک را به ادارۀ تحقیق مربوطه بفرستند.مادٌۀ 8 : وظایف دبیرخانه ادارات تحقیق1. ثبت درخواست واصله و تسلیم رسید به متقاضی با ذکر شمارۀ ثبت آن.2. اگر درخواست از لحاظ طرز تنظیم و یا ضمایم آن ناقص باشد دبیرخانه مراتب را ظرف سه روز پس از وصول جهت رفع نقص به درخواست کننده یا وکیل او اخطار خواهد کرد تا ظرف مدٌت ده روز از تاریخ ابلاغ اخطاریٌه با رعایت مسافت ، رفع نقص کند ، والاٌ تا رفع نقص ، رسیدگی به درخواست ، متوقٌف خواهد شد .3. پس از آن که درخواست کامل تشخیص داده شد ، دبیرخانه نسخه ای از آن را با ضمایم در پروندۀ مخصوص که ترتیب می دهد بایگانی و نسخه های دیگر را با پیوست ها به طرف ابلاغ می نماید که ظرف مدت ده روز از تاریخ دریافت با رعایت مسافت ، طبق قانون آیین دادرسی مدنی ، پاسخ کتبی خود را به مدارک مربوط به تعداد تقاضا کنندگان و با یک نسخه اضافی به ادارۀ تحقیق ارسال دارند.مادٌۀ 9 : شعب تحقیق درصورتی که رسیدگی به درخواست را خارج از وظایف خود بدانند ، ضمن تعیین مرجع صالح ، عدم صلاحیٌت خود را اعلام خواهند نمود.تبصرۀ 1 : در صورتی که ادارات حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه و اشخاص ذینفع در مهلت مقررٌ از پرونده ای حقوقی رفع نقص ننمایند، شعب حقوقی می توانند پروندۀ مربوطه را از نوبت رسیدگی خارج نمایند. رسیدگی مجدٌد منوط به تسلیم درخواست جدید و رفع نقص خواهد بود.تبصرۀ 2 : چنانچه ادارات حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه و اشخاص ذینفع نسبت به پرونده های حسابرسی در مهلت مقرر رفع نقص ننمایند، شعب حسابرسی پروندۀ مربوطه را از نوبت رسیدگی خارج نموده و در خصوص موقوفات متصرٌفی مراتب را جهت کسب تکلیف به سازمان مرکزی گزارش می نمایند و در مورد موقوفات غیر متصرٌفی ، برابر مادٌۀ 25 آیین نامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه عمل خواهند نمود.مادٌۀ 10 : اگر محلٌ اقامت کسی که شعب تحقیق برای او اخطاریٌه و دعوت نامه می فرستند معلوم نباشد و یا به هر صورت ابلاغ مقدور نشود ، در صورت لزوم ، شعب تحقیق می توانند به تقاضا و به هزینه متقاضی ، موضوع و اوقات رسیدگی را یکبار به وسیله نشر آگهی در روزنامهرسمی و یکی از روزنامه های کثیرالانتشار محلٌی به طرف ابلاغ نمایند. هر گاه اخطار شونده در مهلت مقررٌ پاسخ ندهد یا در جلسه رسیدگی حاضر نشود ، شعب تحقیق به موضوع رسیدگی و اعلام نظر می نمایند.تبصره : درصورت تجدید جلسه ، نیازی به تجدیدآگهی نخواهد بود.مادٌۀ 11 : در مواردی که نام ادارۀ حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه در درخواست قید نشده باشد، شعب تحقیق موظٌف اند که درخواست و ضمایم آن و وقت رسیدگی و پاسخ را از طریق دبیرخانه تحقیق به ادارۀ حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه مربوطه ابلاغ کنند تا نمایندۀ خود را به شعبه تحقیق اعزام دارد و یا نظر مشروح و مستدلٌ خود را به صورت لایحه ، ارسال نماید.مادٌۀ 12 : شعب تحقیق می توانند به تقاضای طرفین ، قرار استماع شهادت شود و تحقیقات محلٌی و ارجاع امر به کارشناس و هر نوع تحقیقات دیگری را که برای روشن شدن موضوع لازم بدانند صادر و اجرا نمایند. مخارج اجرای قرار به عهدۀ متقاضی است و در صورتی که شعب تحقیق استماع شهادت شهود و تحقیقات محلٌی و ارجاع به کارشناس و هر نوع تحقیقات دیگری را لازم بداند ، مخارج به عهدۀ طرفین است.تبصرۀ 1 : عدم تودیع دستمزد کارشناس و یا عدم تهیٌه وسایل اجرای قرار ، موجب خروج این مورد از عداد دلایل متقاضی خواهدشد.تبصرۀ 2 : تعیین مدٌت تودیع دستمزد کارشناس ، حسب مورد به عهدۀ شعبه خواهد بود.مادٌۀ 13 : شعب تحقیق می توانند تحقیق در هر امری را که لازم بدانند به شعب تحقیق حوزۀ دیگر نیابت داده و در صورت نبودن شعبه تحقیق ، به ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ محولٌ کنند. در این صورت ، شعب و ادارات مزبور مکلٌف اند مورد نیابت را انجام و نتیجه را با مدارک و مستندات مربوطه ، به شعبه ارجاع  کننده ارسال دارند.مادٌۀ 14 : شعب تحقیق پس از آماده شدن پرونده برای اظهار نظر ، ظرف ده روز مبادرت به صدور نظریٌه می نمایند. تصمیمات و نظرات شعب تحقیق در کلٌیٌه موارد ، باید موجٌه و مدلٌل باشد و ظرف پنج روز به طرفین ابلاغ شود.مادٌۀ 15 : رسیدگی در شعب تحقیق به وسیله رییس و یکی از محقٌقان خواهد بود و نظریٌه آن دو در صورت توافق ، مناط اعتبار می باشد. در هر مورد که اختلاف نظر حاصل شود نظریٌه محقٌق دیگر همان شعبه ، برای مشاوره در موضوع اختلاف ضمیمه خواهد شد و تصمیمات و نظریٌه اکثریٌت ، ملاک عمل خواهد بود. در صورت غیبت رییس شعبه ، رسیدگی به موضوع عهدۀ محقٌقین خواهد بود و عضو ارشد به جای رییس شعبه انجام وظیفه خواهد کرد.مادٌۀ 16 : ادارات حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و اشخاص ذینفع در صورتی که اعتراض داشته باشند می توانند پس از ابلاغ نظر شعبه تحقیق ، اعتراض خود را در دادگاه های دادگستری طرح نمایند.مادٌۀ 17 : قرار تحقیق محلٌی و استماع شهادت شهود و تعیین خبره و اعطای نیابت به شعب تحقیق یا ادارات حوزۀ دیگر ، قابل اعتراض نیست . ادارات حٌج و اوقاف وامور خیریٌه و اشخاص ذینفع باید تسهیلات لازم برای اجرای قرار را فراهم کنند.مادٌۀ 18 : رسیدگی به درآمد موقوفه قبل از ارسال صورتحساب طبق بودجه ارسالی خواهد بود.تبصره : بودجه ای که در سه ماهه آخر سال تنظیم شده و یا بودجه اصلاحی که احتمالا درطیٌ سال تنظیم می گردد همراه بامدارک و قفیٌت مصرف و با  سایر مدارک تأیید کنندۀ درآمد اعمٌ از اسناد اجاره ، قراردادها ، صورتجلسه ، استشهادیه و نظریٌه کارشناس یا خبرۀ محلٌی در مورد پذیره و مال الاجاره ، جهت رسیدگی و محاسبه در اختیار محقٌقین حسابرسی شعبه ای که پرونده درآن مفتوح است ، قرار می گیرد.مادٌۀ 10 : پروندۀ حسابرسی موقوفه در اوٌل سال مفتوح و پس از وصول صورتحساب و رسیدگی و صدور مفاصا حساب ، مختومه می گردد.تبصره : رسیدگی به عواید و اسناد هزینه موقوفه بایستی دریک شعبه انجام پذیرد.مادٌۀ 20 : شعب حسابرسی تحقیق مکلٌف اند به صورت حساب های واصله رسیدگی و در صورت داشتن نقص ، ظرف مدٌت ده روز به ادارات حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و اشخاص ذینفع اخطار کنند که در مهلت مقررٌ رفع نقص نمایند.مادٌۀ 21 : صورتحساب هر سال در سه ماهه اوٌل سال بعد ارسال و پس از رفع نقص ، حداکثر در مدٌت یک ماه رسیدگی و مفاصا حساب صادر خواهد شد.مادٌۀ 22 : عواید موقوفه از محلٌ اجاره ، پذیره ، سرقفلی، اهدایی ، نذور و فروش اموال و غیره ..... در مفاصا حساب بایستی به تفکیک و براساس بودجه های تنظیمی به اضافه موجودی آخر سال اعمٌ از وصولی (موجودی نقدی ) و لاوصولی قید گردد.تبصره : موجودی اوٌل سال 1363 موقوفات براساس مفاصا حساب های صادره برای سال 1362 ملاک عمل بوده و چنانچه مفاصا حساب صادر نشده و یا موجودی مفاصا حساب صادره ، متضمٌن لاوصولی ها نبوده و یا مورد اعتراض ادارۀ حج و اوقاف و امور خیریٌه مربوطه قرار گرفته باشد ، شعبه رسیدگی کننده مکلٌف است به وضع مالی گذشته موقوفه رسیدگی و برای تسریع در امر حسابرسی با مفتوح نگهداشتن حساب های قبلی ، موجودی اوٌل سال 1363 اعمٌ از موجودی نقدی و لاوصولی ها  را طی ٌ صورتجلسه ای با امضای متولٌی و ناظر ( در صورت داشتن متولٌی و ناظر ) و حسابدار و رییس اداره با استفاده از دفتر معین و تعیین لاوصولی ها برابر اسناد و قراردادهای اجاره مشخص نماید.مادٌۀ 23 : صدور مفاصا حسابی که به موجب آن ، موقوفه بدهکار شود ممنوع است مگر در مواردی که با توجٌه به تبصرۀ ذیل مادٌۀ 6 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه و طبق نظر کارشناس در امور عمرانی ، ثبتی و یا محاکماتی باشد. بدیهی است در این صورت ، ضمن رسیدگی به کلٌیٌه هزینه هایانجام شده مبلغ بدهی درتوضیحات زیر مفاصا حساب منعکس و در سنوات بعد ، مبلغ بدهی یاقسمتی ازآن تصفیه می گردد.مادٌۀ 24 : ادارات تحقیق موظٌف اند برنامه منظٌمی برای رسیدگی به امور حسابرسی شهرستان های تابع حوزۀ مورد عمل خود تنظیم و به ادارات اوقاف شهرستان ها ابلاغ نمایند. بر طبق این برنامه، شعب حسابرسی در مدٌت معیٌنی از سال ، متناسب با حجم کار هر یک از شهرستان ها در همان شهرستان تشکیل خواهد شد و شعبه مربوطه به حساب موقوفات آن شهرستان مطابق مقررٌات رسیدگی خواهد نمود.مادٌۀ 25 : هر گاه ادارات حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و اشخاص ذینفع در مهلت مقررٌ اقدام به رفع نقص از اسناد هزینه ارسالی نکنندف شعب حسابرسی تحقیق به آن قسمت از اسناد هزینه که متکٌی به مدارک قابل قبول باشد رسیدگی و به هزینه قطعی منظور نموده و مفاصا حساب صادر خواهند نمود و بقیٌه وجوه اسناد رفع نقص نشده و مردودی را با ذکر دلیل ، جزو موجودی موقوفه منظور می نمایند.تبصره : ادارات تحقیق موظٌف اند کتبا استرداد وجوهی راکه در مفاصا حساب صادره ، مردود اعلام شده است به ادارۀ حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ و اشخاص ذینفع ابلاغ نمایند. در صورتی که وجوه مذکور تا یک ماه پس از قطعیٌت مفاصا حساب تحقیق مستردٌ نشود ، مراتب از طریق ادارۀ کلٌ تحقیق جهت تعقیب قانونی به سازمان اعلام خواهد شد.مادٌۀ 26 : پس از رسیدگی به صورتحساب و صدور مفاصا حساب ، کلٌیٌه اسنادی که به حساب پذیرفته شده ، با مهر (رسیدگی و به حساب پذیرفته شد ) ممهور و توسٌط شعبه مربوطه در پرونده ضبط می شود و آن قسمت از اسناد هزینه که مردود می شود ، بایستی به مهر (رسیدگی و مردود گردید ) ممهور در پروندۀ  مربوطه نگهداری  شود.تبصره : در صورتی که صاحبان اسناد ، استرداد اصول اسناد را تقاضا کنند  پس از مهر کردن آنها به شرح مادٌۀ فوق ، فتوکپی اسناد با هزینه متقاضی تهیٌه و بایگانی گردیده و اصول اسناد در قبال اخذ رسید، مستردٌ می شود .مادٌۀ 27 : صورتحساب موقوفات متصرفی که درآمد آنها تا پانصد هزار ریال است به وسیله شعب حسابرسی تحقیق محلٌ رسیدگی خواهد شد و بیشتر از مبلغ مذکور ، در شعب حسابرسی مرکز مورد رسیدگی قرار می گیرد.مادٌۀ 28 : ادارات تحقیق مکلٌف اند دفاتر مخصوصی برای ثبت موقوفات حوزۀ مورد عمل خود تنظیم نمایند و بر مبنای آن صورت حساب هایی را که ظرف مهلت مقررٌ در این آیین نامه و قانون مربوط نرسیده باشد با صدور اخطار ده روز مطالبه کنند و در صورت عدم ارسال صورتحساب موقوفات متصرٌفی به ادارۀ تحقیق در ظرف مدٌت سه ماه اوٌل سال بعد ، ادارۀ تحقیق موظٌف است موضوع را جهت اتخاذ تصمیم به سرپرست سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه اعلام نماید.مادٌۀ 29 (ابطال شده )مادٌۀ 29 (اصلاحی ) : اجرای نظریٌه های شعب تحقیق در موارد تعدٌی یا تفریط و مسامحه و اهمال متولٌی یا ناظر موضوع مادٌۀ 7 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریُه منوط به تأیید و صدور حکم قطعی دادگاه است.تبصرۀ 1 : سایر نظرات و مفاصا حساب های صادره و تصمیمات شعب تحقیق در محدودۀ وظایف قانونی آنها ، برای شعب دیگر  و ادارات اوقاف و امور خیریٌه و اشخاص ذینفع قابل اجرا است ، مگر این که از مراجع ذیصلاح قضایی دستور توقٌف موقٌت اجرای حکم قطعی مبنی بر الغا یا تصحیح یا تغییر آنها صادر شود.تبصرۀ  2 : تصمیمات و نظریٌه های شعب تحقیق در سایر امور و موضوعات مادٌۀ 7 قانون یاد شده مذکور در این مادٌۀ ، در مواردی که به نظر نمایندۀ ولیٌ فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریٌه از نظر موازین شرعی مواجه به اشکال باشد به درخواست وی به شعبه تحقیق دیگری جهت رسیدگی مجدد ارجاع می شود تا نسبت به اصلاح آن اقدام نمایند.1. این مادٌه به موجب رأی شمارۀ 47 مورٌخ 1376/5/4 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردید مادٌۀ 29 ابطال شده : نظرات و مفاصا حساب های صادره و تصمیمات شعب تحقیق برای سایر شعب و ادارات حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و اشخاص ذیمدخل ، مادام که از مراجع ذیصلاح قضایی دستور منع اجرای موقٌت یا حکم قطعی مبنی بر الغا یا تصحیح یا تغییر آنها صادر نشده باشد ، لازم الاجرا است.تبصره : در مواردی که به تشخیص سرپرست سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه تصمیمات و نظریٌات شعب تحقیق از نظر موازین شرعی مواجه با اشکال باشد ، موضوع به شعبه تصمیم گیرنده ابلاغ خواهد شد تا نسبت به تصحیح و اصلاح آن اقدام نماید. 2. هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1382/8/4 بنا به پیشنهاد شمارۀ 1/2/230/201 مورٌخ 1382/1/30 سازمان اوقاف و امور خیریٌه و به استناد مادٌۀ 17 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه مصوٌب 1363/10/2 ، مادٌۀ 29 آیین نامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه را اصلاح نمود.2.هیات وزیران در جلسه مورخ 1382/8/4 بنا به پیشنهاد شماره 1/2/230/201مورخ1382/1/30سازمان اوقاف و امورخیریه و به استناد ماده 17 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امورخیریه مصوب 1363/10/2،ماده 29 آیین نامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق سازمان اوقاف و امورخیریه را اصلاح نمود . مادٌۀ 30 : هر گاه در تنظیم نظریٌه یا مفاصا حساب ، سهو  قلم یا اشتباهات دیگری رخ دهد ، شعب صادر کنندۀ نظریٌه ، یا مفاصا حساب رأسا و یا بنا به درخواست طرفین می توانند نظریٌه و یا مفاصا حساب را تصحیح و اصلاحیٌه صادر کنند. اصلاحیٌه در زیر و یا پشت نسخه اصلی نظریٌه و یا در برگ دیگری که ضمیمه آن می شود نوشته و امضا خواهد شد. به هر صورت ، صدور اصلاحیٌه در حواشی کلٌیٌه نسخ موجود در پرونده و دفتر نظریٌات و قرار ها باید توسٌط مسئوول دبیرخانه تحقیق ، قید و امضا و رونوشت نظریٌه اصلاحی به طرفین ابلاغ شود و تابع مقررٌات اصل نظریٌه می باشد . دادن رونوشت نظریٌه ، بدون قید وجود اصلاحیٌه و ضمیمه بودن آن ، ممنوع است.مادٌۀ 31 : اوراق و  اخطاریٌه هایی که در مورد تصمیمات شعب ادارات تحقیق و از طرف آنان صادر می شود به وسیله مأمورین اوقاف یا مأمورین انتظامی ابلاغ خواهد شد.مادٌۀ 32 : ادارۀ کلٌ تحقیق به اموری که از طرف سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه  و ادارات تحقیق استان ها ارجاع شود در هیأتی مرکٌب از مدیر کلٌ تحقیق و یا معاون وی و رییس شعبه حقوقی و یکی از روسای شعب حسابرسی مرکزی ، رسیدگی کرده ، نظریٌه مشورتی خواهد داد.مادٌۀ 33 : مواردی که در این آیین نامه پیش بینی نشده در حدود صلاحیٌت قانونی شعب تحقیق بر طبق مقررٌات قانون آیین دادرسی مدنی و متون فقهی فقها عمل خواهد شد.نخست وزیر _ میرحسین موسوی  -4 آیین نامه نحوۀ انتخاب و برکناری شرایط و حدود اختیارات و وظایف امین ، یا هیأت امنای اماکن مذهبی و موقوفات (مصوٌب 1365/2/10 )مادٌۀ 1 : سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه می تواند به منظور حسن ادارۀ اماکن مذهبی اسلامی از قبیل بقاع متبرٌکه و امثال آن و موسسات و انجمن های خیریٌه ای که  ادارۀ آنها به سازمان محوٌل شده یا بشود و همچنین برای موقوفاتی که متولٌی ندارد ، با رعایت مفادٌ این آیین نامه در هر مورد هیأت امنایی انتخاب نماید. مادٌۀ 2 : امین یا امنا با توجٌه به خصوصیٌات و اقتضای مورد در موقوفات فاقد متولٌی ، از دو تا پنج نفر و در اماکن متبرٌکه ازسه تا پنج نفر می با شند که از بین افراد معروف به ا مانت و متدیٌن و متعهٌد محلٌی که حدٌاقلٌ دارای سواد خواندن و نوشتن بوده و توانایی انجام کار را داشته و حدٌاقلٌ بیست  و پنج سال سنٌ باشند برای مدٌت سه سال انتخاب و با حکم سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه منصوب و تجدید انتخاب آنها بلا مانع می باشد . نحوۀ تأیید صلاحیٌت افراد مزبور وسیله سرپرست سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه تعیین خواهد شد.هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1365/2/10 بنا به پیشنهاد شمارۀ 11/2993/8/696 مورٌخ 1364/5/9 وزارت ارشاد اسلامی به استناد مادٌۀ 5 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه مصوٌب 1363/10/2 مجلس شورای اسلامی ، آیین نامه نحوۀ انتخاب و برکناری ، شرایط و حدود اختیارات و وظایف امین یا هیأت امنای اماکن مذهبی و موقوفات را تصویب نمودند. مادٌۀ 3 : تصمیمات امنای موقوفات و اماکن مذهبی که با اکثریت آرا اتخاذ شده باشد ، پس از تأیید ادارۀ مربوط ، قابل اجرا است.مادٌۀ 4 : امنا در امور محوٌله دارای مسئوولیٌت مشترک بوده و اعضای هیأت های امنای اماکن مذهبی در اوٌلین جلسه از بین خود یک نفر به عنوان رییس ، یک نفر مسئوول امور مالی و یک نفر منشی انتخاب نموده و به ادارۀ حٌج و اوقاف و خیریٌه محلٌ ، معرفی خواهند نمود.مادٌۀ 5 : غیبت بدون عذر موجٌه هر عضو بیش از سه جلسه متوالی یا پنج جلسه متناوب در یک سال ، به عنوان کناره گیری از عضویٌت تلٌقی و در صورت ابراز عدم علاقه و یا اقداماتی که موافق با مصالح مورد امانت نباشد ، به حکم سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه از این  سمت عزل خواهد گردید.تبصره : سازمان به موجب پیشنهاد ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ می تواند پس از فوت یا عزل و یا کناره گیری هر یک از امنا، امین دیگری راطبق مقررٌات این آیین نامه انتخاب نماید.مادٌۀ 6 : هر گاه امینی در وظایف خود نسبت به اماکن مذهبی مرتکب تخلٌف شود بنا به تقاضای رییس ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریه یا قائم مقام او ، موضوع جهت رسیدگی در جلسه هیأت امنا طرح و گزارش آن برای اتٌخاذ تصمیم به سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه فرستاده خواهد شد.تبصره : در صورت تشخیص خیانت اکثریٌت   اعضای هیأت امنا ، ادارۀ حج و اوقاف و امور خیریٌه موظٌف است علیه آنان در دادسرای محلٌ اعلام جرم نموده و مراتب را به سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه تا تعیین تکلیف آنها ، از دخالت در مورد امانت ممنوع بوده و مکلٌف اند فورا حساب ها و دفاتر مربوطه را به ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه تسلیم دارند.مادٌۀ7 : وظایف امین و هیأن امنا به قرار زیر است:الف. مراقبت کامل در حفظ مورد امانت.ب. نگهداری اموال منقول و ثبت آنها با مشخٌصات کامل در دفاتر مربوطه .ج . انجام تعمیرات لازم اماکن مذهبی و رسیدگی مرتٌب به وضع آنها.د. نوسازی و احداث تأسیسات عمومی برای تأمین رفاه زوٌار و مراجعه کنندگان و ساکنان ناحیه .ه. تهیٌه طرح و برنامه های عمرانی و اتٌخاذ طرقی که موثٌر در پیشرفت کارهای اماکن مذهبی باشد.و . طرح دعوی و دفاع از حقوق اماکن مذهبی و تعقیب دعاوی مطروحه له و علیه آنها و در صورت لزوم ، انتخاب وکیل برای انجام امور مذکوره .ز. به ثبت رسانیدن اعیان و اموال غیر منقول اماکن مذهبی و اخذ سند مالکیٌت به نام اماکن مذکوره .ح . جمع آوری درآمد و نذور نقدی و جنسی و نگهداری وجوه اماکن مذکور در حساب مخصوص در یکی از بان ک ها .ط. پرداخت مقررٌی های مصوٌب به خدٌام و کسانی که به نحوی از انحا خدمت آنان در اماکن مزبور لازم باشد.ی. پرداخت هزینه مربوط به بهای برق و آب و مکالمات تلفنی و سایر هزینه های ضروری و متعارف.ک . اقدام موثر برای جلب کمک های علاقه مندان جهت عمران و آبادی توسعه اماکن مذهبی .تبصرۀ 1 : صورتحساب و اسناد خرج باید مرتباٌ تنظیم و به وسیله رییس هیأت امنا نگهداری شود.تبصرۀ 2 : در اماکن مذهبی که جزو آثار باستانی است هر نوع تعمیر و مرمٌت با اطٌلاع قبلی و نظارت سازمان میراث فرهنگی کشور صورت خواهد گرفت.تبصرۀ 3 : امین یا هیأت امنا موظٌف اند پس از انجام هزینه های عمرانی و ضروری مندرج در شرح وظایف خود، مازاد درآمد اماکن مذهبی راکه جهت مشخٌصی برای مصرف آ تعیین نشده است با رعایت مادٌۀ 5 قانون تشکیلات و ا ختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و برابر بودجه مصوٌبه ، به مصرف برسانند.مادٌۀ 8 : درصورتی که برای اماکن مذهبی امین یا هیأت امنا انتخاب شده باشد می توان از محلٌ وجوه موضوع مادٌۀ 34 آیین نامه اجرایی قانون تشکیلات و  اختیارات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه به امین و هر یک از اعضای هیأت امنا سالیانه حدٌاکثر تا مبلغ سیصد هزار ریال به عنوان پاداش پرداخت نمود، مشروط بر این که مجموع پرداختی ازنصف مجموع دریافتی ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه ازهمان مکان تجاوز ننماید.مادٌۀ 9 : امین یا هیأت امنا موظٌف اند در سه ماهه آخر هر سال ، بودجه و برنامه اقدامات مربوط به مکان مذهبی رابرای سال بعد تنظیم و پس از تأیید ، به ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ تسلیم تا برای تصویب به ادارۀ کلٌ استان مربوطه ارسال شود. هر گونه تغییرات بعدی در فصول و ارقام بودجه و یا برنامه ها و طرح های مصوٌب یا اصلاح آنها نیز باید به تأیید ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و تصویب ادارۀ کلٌ استان مربوطه برسد.مادٌۀ 10 : امین یا هیأت امنا موظٌف اند در فروردین ماه هر سال صورت هزینه و درآمدهای سال قبل را همراه با اسناد مثبته و یک نسخه از بودجه مصوٌب برای رسیدگی و صدور مفاصا حساب به ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ تسلیم دارند.تبصره : چنانچه صورت هزینه و درآمد ها ناقص باشد ، ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه ، آن را برای تکمیل عودت داده تا پس از رفع نقص ، جهت ا خذ مفاصا حساب از ادارۀ تحقیق اقدام کند. .مادٌۀ 11 : امین یا هیأت امنان موظٌف اند عواید و هزینه های مربوطه را در دفاتر ممهور و شماره گذاری شده ای که از طرف ادارۀ حٌج و اوقاف و  امور خیریٌه محلٌ در اختیار آنها گذاشته می شود به طور مرتٌب و روشن ثبت نمایند.مادٌۀ 12 : ایجاد مستحدثات لازم برای سکونت و ایجاد تأسیسات عمومی از قبیل وضوخانه ، لوله کشی آب ، برق ، راه و مراقبت در امر بهداشت از اهمٌ وظایف امین یا هیأت امنا می باشد . پس از آنکه تأسیسات مذکور به قدر کفاف به وجود آمد ، عایدات اماکن مذهبی صرف تعمیر و نگهداری آنها و ایجاد این قبیل تأسیسات برای ساکنان آبادی های مجاور مذکور ، خواهد شد.مادٌۀ 13 : امین و هیأت امنا و خدمه و کارکنان مجاز نیستند شخصا وجه و یا جنسی به عنوان نذور و یا اهدایی و غیره دریافت دارند. لذا امین و هیأت امنا موظٌف اند صندوق و یا محفظه های فلزٌی قابل اطمینانی که ممهور به مهر مشخص باشد در محلٌ نصب و در اوقات معیٌنی با حضور نماینده اداره حجٌ و اوقاف و امور خیرِیٌه آنها را باز و موجودی را با تنظیم صورتجلسه به حساب بانکی منتقل نمایند. برای نذور جنسی ، امین یا هِیأت امنا قبوضی در دو رنگ سفید و آبی با شمارۀ متوالی چاپ و مشخٌصات کامل این قبیل هدایا را در آنها نوشته ، نسخه سفید را به اهدا کننده تسلیم و نسخه آبی را نگهداری خواهند نمود. تبصره : مسئوولیت نگهداری کلیه صندوق نذور و ضریح و مهر امین و هیأت امنا و قبوض و اسناد و دفاتر به عهدۀ هیأت امنا و امین خواهد بود.مادٌۀ 14 : برای آنکه حساب دریافت و پرداخت های اماکن مذهبی اسلامی بر مبنای روشنی استوار شود  برای کلٌیٌه این قبیل اماکن متبرٌکه بات معرٌفی ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ ، حسابی از طرف امنا ، نزد یکی از بانک ها افتتاح می شود تا درآمدها کلا در آن حساب متمرکز و پرداخت ها نیز به وسیله چک صورت گیرد. چک های صادره عموما با دو امضای امین یا رییس هیأت امنا و حسب مورد ، نمایندۀ ادارۀ حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه خواهد بود و در صورتی که رییس هیأت امنا به عللی در محلٌ نباشد، عضو دیگری از هیأت امنا به جای او تعیین و معرٌفی خواهد شد.تبصره : امین و هیأت امنا موظٌف اند صورت درآمد و مخارج هر ساله را همراه با اقدامات انجام شده در آخر سال با امضای این و کلٌیٌه اعضای هیأت اما ، حسب مورد ، و رییس ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه برای اطٌلاع عامٌه منتشر سازند.مادٌۀ 15 : در مواردی که فروش هدایای جنسی و اموال منقول زائد بر احتیاج یا غیر قابل استفادۀ اماکن مذهبی لازم باشد ، باید علٌت فروش با مشخٌصات کامل اشیا از طرف امین یا هیأت امنا صورتجلسه شود و پس از تأیید کتبی آن از طرف ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ ، به طریق مزایدۀ حضوری در معرض فروش قرار گیرد. اشیایی که احتیاج به اظهار نظر کارشناس دارد باید قبلا نظر کارشناس یا خبرۀ محلٌی نسبت به فروش بهای آن جلب شود، ولی فروش اشیای باستانی باید به تصویب سازمان میراث فرهنگی کشور برسد.تبصرۀ 1 : کمیسیون مزایده ، از امین یا رییس هیأت امنا و صندوقدار یا یکی از اعضای هیأت امنا با انتخاب خود هیأت و نمایندۀ ادارۀ حٌج و اوقاف وامور خیریٌه تشکیل می شود و اختیارات آن مانند اختیارات کمیسیون مزایدۀ موضوع آیین نامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه خواهد بود.تبصره 2 : بهای فروش اشیای مذکور و سپرده های ضبطی مربوط به آنها باید جزو عواید ، به حساب مکان مذهبی در بانک منظور گردد.مادٌۀ 16 : نوسازی اماکن مذهبی و تعمیرات و خرید اموال و  اثاثیه آنها از طریق مناقصه و یا استعلام  بها صورت خواهد گرفت ، مگر آنکه مقتضیاتی موجب ترک مناقصه شود و ادارۀ حجٌٌ و اوقاف و امور خیریٌه محلٌ ، آن را به تأیید نماید.تبصره : در صورتی که مبلغ هزینه های این مادٌه بیش از ده میلیون ریال باشد ، کسب نظر ادارۀ کلٌ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه استان مربوطه ضروری است.مادٌۀ 17 : در مواردی که اماکن مذهبی دارای موقوفاتی باشند که تمام یا قسمتی از درآمد آنها باید در محلٌ به مصرف برسد ، می توان متولٌی موقوفه را به عنوان یکی از اعضای هیأت امنا انتخاب و مصرف قسمت مذکور از درآمد موقوفه که اختصاص به اماکن مذهبی مزبور دارد با نظارت هیأت امنا، صورت خواهد گرفت.مادٌۀ 18 : امین یا هیأت امنایی که برای موقوفات فاقد متولٌی ، انتخاب می شوند موظٌف اند بر طبق مقررٌاتی که قانونا بر عهدۀ متولٌی است و حسب مفادٌ وقف نامه و در صورت فقدان وقف نامه طبق سیرۀ جاریٌه انجام وظیفه نمایند. حدود اختیارات و مسئوولیٌت های آنها علاوه بر مقررٌات این آیین نامه به نحوی است که در قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه و آیین نامه های مربوطه برای متولٌی ، در نظر گرفته شده است.مادٌۀ 19 : حقٌ الزٌحمه امین یا هیأت امنای موقوفه با در نظر گرفتن عواید و میزان کار ، به وسیله سازمان تعیین می شود و در هیچ مورد ، مجموع پرداختی نباید از نصف حقٌ التٌولیه مقررٌ در وقف نامه تجاوز نماید.مادٌۀ 20 : سازمان در کلٌیٌه اعمال امین یا هیأت های امنا نظا رت داشته و موظٌف است که بر حسن انجام وظایف آنان مراقبت کامل نماید.نخست وزیر _ میرحسین موسوی -5 آیین نامه نحوه و ترتیب وصول پذیره و اهدایی (مصوٌب 1365/2/10 )مادٌۀ 1 : (ابطال شده )مادٌۀ 1 : (اصلاحی ) : در مواردی که زمین بلامعارض وقفی ،ابتدائا با اعطای حق تملٌک اعیان جهت احداث واحد مسکونی و اداری ، خدماتی و صنعتیدارای موافقت اصولی به اجاره واگذار می شود، مبلغی متناسب با قیمت عادله روز زمینکه در هر حال نباید از سی درصد قیمت آن کمتر باشد طبق نظر کارشناس رسمی دادگستری ویا دو نفر خبرۀ محلٌی به هنگام تنظیم سند اجاره به عنوان پذیرۀ ابتدایی علاوه برمال الاجارۀ عادله روز از متقاضی اعمٌ از شخص حقیقی یا حقوقی دریافت خواهد شد.1. این مادٌه ، به موجب رأی شمارۀ 126 مورٌخ 1374/7/29هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردید. مادٌۀ 1 ابطال شده : در مواردی که زمینبلامعارض وقفی ، ابتدائا با اعطای حقٌ تملٌک اعیان جهت احداث وا حد مسکونی و صنعتیدارای موافقت اصولی به اجاره واگذار می شود سی درصد قیمت عادله روز زمین ، طبق نظرکارشناس دادگستری و یا خبرۀ محلٌی به هنگام تنظیم سند اجاره به عنوان پذیرۀ ابتداییعلاوه بر مال الاجاره عادله روز از متقاضی ، اعمٌ از شخص حقیقی یا حقوقی ، دریافتخواهد شد بدیهی است نحوۀ استفاده از مورد اجاره باید در سند اجاره قید گردد.تبصره : میزان پذیرۀ رقباتی که بدون سند اجاره در اختیار اشخاص است در صورت موافقت متولٌی و یا ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه با تنظیم سند اجاره و پرداخت اجور معوٌقه ایٌام تصرٌف ، مشمول این مادٌه است مشروط بر آنکه تصرٌف قبل از سال 1361 باشد.2. هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1382/8/4 بنا به پیشنهاد شمارۀ 1/2/230/201 مورٌخ 1382/1/30 سازمان اوقاف و امور خیریٌه و به استناد مادٌۀ 13 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه مصوٌب 1363/10/2 ، مادٌۀ 1 آیین نامه نحوۀ و ترتیب وصول پذیره و اهدایی مصوٌب 1365/2/10 را اصلاح نمود. تبصره : میزان پذیرۀ رقباتی که بدون سند اجاره در اختیار اشخاص است در صورت موافقت متولٌی و یا ادارۀ حٌج و اوقاف و امور خیریٌه با تنظیم سند اجاره و پرداخت اجور معوٌقه ایٌام تصرٌف ، مشمول این مادٌه است مشروط بر این که تصرٌف متصرٌف قبل از سال 1361 باشد.مادٌۀ 2 : مستأجر عرصه ای که حقٌ تملٌک اعیان داشته و احداث اعیان نموده است ، چنانچه بخواهد مورد اجاره را به غیر انتقال دهد پانزده درصد مابه التٌفاوت ارزش فعلی عرصه موقوفه ، نسبت به ارزش زمان ایجار را می باید به عنوان پذیرۀ انتقالی به هنگام تنظیم سند اجاره به نفع موقوفه پرداخت نماید. این ترتیب در نقل و انتقالات بعدی نیز رعایت خواهد شد. بدیهی است قیمت عترصه به نحو مندرج در مادٌۀ یک محاسبه خواهد شد.تبصره : چنانچه مستأجر در یک قطعه زمین موقوفه واحدهای متعددٌی احداث نماید، در موقع انتقال ، قیمت عرصه هر واحد طبق قانون تملٌک آپارتمان ها تعیین و پذیرۀ انتقال براساس آن محاسبه و دریافت خواهد شد.مادٌۀ 3 : در ایجار رقبات بلامعارض موقوفه ، جهت استفاده به عنوان محلٌ کسب ، صدر درصد سرقفلی در صورت تعلٌق برابر نظر کارشناس یا خبرۀ محلٌی از طریق مزایده به هنگام تنظیم سند اجاره به نفع موقوفه وصول خواهد شد.مادٌۀ 4 : هر گاه مستأجر بخواهد واحد تجاری را که عرصه و اعیان آن وقف است به غیر انتقال دهد، باید با کسب موافقت متولٌی و ادارۀ حٌج و اوقاف و ا مور خیریٌه ده درصد کلٌ سرقفلی محلٌ را که کارشناس یا خبرۀ محلٌی تعیین می کند، به هنگام تنظیم سند اجاره به موقوفه بپردازد و در صورتی که قبلا سرقفلی به موقوفه پرداخت کرده باشد ده درصد مزبور نسبت به مابه التفاوت سرقفلی قبلی به موقوفه و سرقفلی فعلی محاسبه و دریافت می شود.مادٌۀ 5 : در صورتی که مستأجر در زمینی که برای سکونت اجاره نموده و برخلاف شرط سند اقدام به احداث محلٌ کسب نموده باشد ، در موقع انتقال ملک و یا ایجار محلٌ کسب ، باید پنجاه درصد سرقفلی را برابر نظر کارشناس به موقوفه پرداخت نماید.مادٌۀ 6 : در ا نتقالات اختیاری بین مستأجر موقوفه و طبقه اوٌل ارثی وی و همچنین در انتقالات قهری مستأجر از پرداخت پذیره معاف می باشد.مادٌۀ 7 (ابطال شده )مادٌۀ  7 (اصلاحی ) : در صورتی که مورد استفاده از زمین ، منطبق با نیٌات واقف نباشد کلٌیٌه وزارتخانه ها ، سازمان ها و موسٌسات دولتی و وابسته به دولت ، موسٌسات عمومی غیر دولتی نظیر شهرداری ها و نیز نهادهای انقلابی مشمول پرداخت پذیره طبق این آیین نامه خواهند بود.مادٌۀ  8 : اعطای حقٌ تملٌک اعیانی در مورد اراضی موقوفه ای که بنا به تشخیص مراجع ذیصلاح کاربری زراعی دارد ، ممنوع بوده و در ایجار آنها پذیره دریافت نخواهد شد.مادٌۀ  9 : در مواردی که در میزان ، نحوه و ترتیب وصول پذیره و سرقفلی و یا تغییر نحوۀ استفاده از مورد اجاره ابهامی و یا اختلافی به وجود آید نظر سرپرست سازمان ملاک عمل خواهد بود.1. این مادٌه به موجب رأی شماره 126 مورٌخ 1374/7/29 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردید.مادٌۀ ابطال شده : زمین های وقفی که جهت امور آموزشی ، بهداشتی و اداری به موسٌسات دولتی و نهادهای انقلابی اجاره داده می شود ، مادام که در همان جهت ، مورد استفاده قرار می گیرد از پرداخت پذیره معاف است و چنانچه نحوۀ استفاده از مورد اجاره را تغییر و یا بخواهند به غیر انتقال دهند ، در این صورت سی درصد قیمت عادله زمین را باید به موقوفه پرداخت نمایند.2. هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1382/8/4 بنا به پیشنهاد شمارۀ 1/2/23/201 مورٌخ 1382/1/30 سازمان اوقاف و امور خیریٌه و به استناد تبصرۀ مادٌۀ 13 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه مصوٌب 1363/10/2 ، مادٌۀ 7 آیین نامه نحوه و ترتیب وصول پذیره و اهدایی مصوٌب 1365/2/10 را اصلاح نمود. مادٌۀ  10 : وجوهی که از محلٌ پذیره و سرقفلی حاصل از اجاره و استیجار رقبات موقوفه و یا به عنوان اهدایی دریافت می گردد جزو عواید همان موقوفه محسوب و علی ماقررٌه الواقف ، به مصرف می رسد و در صورتی که از عواید مذکور پس از وضع مخارج ضروری و اجرای نظر واقف ، مبلغ معتنابهی باقی بماند که بتوان رقبه جدیدی خریداری و یا اقدام به احداث بنا در قسمتی از اراضی آن نمود، به منظور استمرار و بقای موقوفه و تأمین نظر واقف و تضمین بیشتر آن برای سال های آینده بارعایت صلاح و صرفه وقف و با تحصیل مجوٌز از سرپرست سازمان ، عمل خواهد شد.تبصره : پذیره های مأخوذه در موقع ایجار موقوفات خاصٌ ، متعلٌق به کلٌیٌه بطون است و می باید جهت استفادۀ آنان سرمایه گذاری شود.مادٌۀ  11 : ادارات اوقاف و متولٌیان باید حتٌی الامکان قبل از ایجار اراضی موقوفه بررسی لازم را معمول تا درصورتی که زمین وقفی جهت ایجاد مسکن ، کارگاه و یا واحدهای صنعتی ، مناسب و مفید باشد ، با هماهنگی ادارات ذیربط  و با استفاده ازمنابع مالی ممکن و یا مشارکت بانک ها رأسا اقدام به احداث  ساختمان نموده و با توجٌه به نحوه سرمایه گذاری ، مورد بهره برداری قرار گیرد. بدیهی است در صورت عدم امکانات لازم برای اجرای این مادٌۀ  ، برابر مفادٌ آیین نامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه و سایر موادٌ این آیین نامه اقدام شود.تبصره : اراضی موقوفه ای که برای ساختمان واحدهای تجاری ، اعمٌ از پاساژ و غیره ، مناسب باشد می باید توسٌط متصدٌیان امر وقف نسبت به احداث آنها رأسا اقدام و سپس از طریق نشر آگهی مزایده به اجاره واگذار شود.نخست وزیر _ میرحسین موسوی -6 آیین نامه اجرایی لایحه قانونی تجدید قرارداد و اجارۀ املاک و اموال موقوفه .... (مصوٌب 1358/2/17)مادٌۀ  1 : سازمان اوقاف مکلٌف است ضوابط و شرایط لازم و ضروری برای تنظیم اجاره نامه مستأجران و متصرٌفان املاک و اموال اوقافی را طیٌ دستورالعملی به کلٌیٌه ادارات و مراکز اوقافی استان ها ابلاغ و سریعا نسبت به تجدید اجاره و انعقاد قرارداد جدید اقدام نماید.مادٌۀ  2 : اجاره بهای عادله املاک مورد اجاره و متصرٌفی موقوفه به شرح زیر تعیین می شود:1.  املاک و مستغلٌات مشمول قانون موجر و مستأجر مصوٌب 1356 ، براساس اجاره بهای قبلی و احتساب درصد شاخص کلٌ بهای کالاها و خدمات مصرفی است که همه ساله از طرف بانک مرکزی ایران منتشر می گردد.هیأت وزیران دولت موقٌت جمهوری اسلامی ایران ، در جلسه مورٌخ 1358/2/17 بنا به پیشنهاد وزارت اطلاعات و تبلیغات به استناد تبصرۀ مادٌۀ یک لایحه قانونی تجدید قرار داد و اجاره املاک و اموال موقوفه و تجدید انتخاب متولٌیان و امنا و نظٌار اماکن متبرکه مذهبی و مساجد ، آیین نامه اجرایی آن را تصویب نمودند. 2. در محلٌ هایی که قانون موجر و مستأجر اجرا نشده و یا درصد شاخص از طرف بانک مرکزی تعیین و اعلام نگردیده اجارۀ عادله عبارت است از هشت درصد ارزش معاملاتی عرصه و ده درصد ارزش معاملاتی اعیانی که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی تعیین و تصویب شده یا می شود.تبصرۀ 1 : تخفیف هایی که از نظر مشاع و یا در قید اجاره بودن در فهرست ارزش معاملاتی در نظر گرفته شده است در محاسبه ارزش عرصه یا اعیان مستغلٌ ، منظور نخواهد شد.تبصرۀ 2 : در مورد آپارتمان ها اجاره بهای قسمت های اشتراکی نیز با توجٌه به مقررٌات قانون تملٌک آپارتمان نسبت به حصٌه آپارتمان مورد اجاره محاسبه و منظور خواهد شد.تبصرۀ 3 : نسبت به املاک مزروعی و باغات اعمٌ از شهری و روستایی که فاقد ارزش معاملاتی است میزان اجارۀ عادله با جلب نظر کارشناس تعیین خواهد شد که اجارۀ برآوردی شش درصد ارزش ارزیابی شده خواهود بود.مادٌۀ  3 : سازمان اوقاف در مورد اراضی مزروعی ، امکانات متقاضیان را از نظر قابلیٌت اراضی و میزان کشت و مقدار مساحتی که برای یک واحد زراعی سود آور است به هنگام تعیین اجاره بها و تنظیم سند اجارۀ جدید ، مورد نظر و رعایت قرار می دهد و نیز مکلٌف است در تنظیم سند اجاره دربارۀ اراضی بایر شهری و آماده برای ساختمان زائد بر یکهزار متر مربٌع و بیش از یک واحد ساختمانی با هر یک از متقاضیان خودداری نماید.تبصره : چنانچه اراضی شهری قبلا تفکیک شده باشد و قطعات تفکیکی در حدود بیست و پنج درصد زائد بر یکهزار متر مربٌع باشد ، تنظیم اجاره نامه بلا مانع است.مادٌۀ  4 : کلٌیٌه ضوابط و شرایط مندرج در اسناد و قراردادهای اجاره که به شرح مادٌۀ  یک این آیین نامه از طرف سازمان اوقاف تعیین و اعلام می شود از طرف مستأجران، لازم الاجرا و غیر قابل اعتراض خواهد بود و مستأجران ملتزم و مکلٌف به اجرای کامل آن می باشند.مادٌۀ  5 : این آیین نامه از تاریخ تصویب ، لازم الاجرا است و کلٌیٌه مقررٌات مغایر با آن لغو می گردد و هر گونه تغییر یا تجدید نظر در آن به پیشنهاد وزیر اطٌلاعات و تبلیغات و سرپرست سازمان اوقاف و تصویب هیأت وزیران امکان پذیر می باشد.نخست وزیر _ مهدی بازرگان  -7 آیین نامه قانون ابطال اسناد فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه (مصوٌب 1363/9/7 ) فصل اوٌلمادٌۀ  1 : تعاریف و اصطلاحات مربوط به این آیین نامه :1. مصلحت وقف : عبارت است از تأمین نظر واقف ، تأمین منافع موقوفه و موقوف علیهم و کلا رعایت غبطه وقف.2. متصرف : از نظر مقررٌات این آیین نامه به اختلاف مورد ، عبارت خواهد بود از زارعین صاحب نسق یا قائم مقام آنان ، مالکین اعیان و اشخاصی که به نحوی از انحا عرصه و یا عرصه و اعیان موقوفه تبدیل و یا فروخته شده را درید و تحت اختیار دارند.هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1363/9/7 بنا به پیشنهاد شمارۀ 230/2255 مورٌخ 1363/7/16 سازمان اوقاف و به استناد تبصرۀ 5 (قانون ابطال اسناد فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه ) مصوٌب 1363/1/28 مجلس شورای اسلامی ، آیین نامه قانون مزبور را در 16 مادٌه و 11 تبصره تصویب نمودند. 3. حقوق مکتسبه متصرٌف : عبارت است از هر نوع حقٌی که به نحوی از انحا برای متصرٌف تحت شرایط قانونی معیٌنی حاصل شده باشد از قبیل مالکیٌت اعیان ، تحجیر ، حقوق کسب و پیشه ، حقٌ زارعانه ، حفر چاه ، غرس اشجار و غیره .4. مجوٌز شرعی : عبارت است از گواهی که براساس ضوابط شروع مقدٌس اسلام در مورد تبدیل به احسن و فروش اموال موقوفه که توسٌط مجتهد جامع الشرایط صادر شده یا بشود.5. زارع صاحب نسق : کسی است که مالک زمین نبوده و بادارا بودن یک یا چند عامل زراعتی ، شخصا و یا با کمک خانوار خود در اراضی معیٌنی از موقوفه زراعت می نماید و مقداری از محصول را به صورت نقدی یا جنسی به موقوفه می دهد.6. زراعت : عبارت است از تولید محصول به وسیله عملیٌات زراعتی و یا باغداری.7. مرتع : زمینی است اعمٌ از کوه و دامنه یا زمینی که مسطٌح که در آن نبابات علوفه ای به طور طبیعی روییده و در هر هکتار آن میتوان حدٌاقلٌ سه رأس گوسفند یا معادل آن دام دیگر در یک فصل چرا تعلیف نمود.8. بیشه یا قلمستان : زمینی است که در آن درختان غیر مثمر به وسیله اشخاص غرس شده و تعداد درخت در هر هکتار آن از هزار اصله تجاوز نماید.9. باغ میوه : زمینی است که درآن درختان میوه یا مو به وسیله اشخاص غرس و تعداد درخت میوه و یا مو  در هر هکتار آن از یکصد اصله کمتر نباشد و در مورد درختان خرما و زیتون تعداد ، در هر هکتار از پنجاه اصله کمتر نباشد.  فصل دوٌممادٌۀ  2 : ادارات اوقاف (در مورد موقوفات بدون متولٌی ) و متولٌیان ( در مورد موقوفات تحت تولیت خود مکلٌف اند با توجٌه به سوابق و مراجعه به ادارات ثبت و ملاحظه دفتر توزیع اظهار نامه و سایر سوابق ثبتی ، موقوفاتی را که به فروش رسیده یا به صورتی به ملکیٌت اشخاص درآمده باشند صورت برداری و همراه با مستندات و دلایل به سازمان مرکزی اوقاف ارسال دارند تا موضوع در کمیسیونی مرکٌب از افراد صاحب نظر که با انتخاب و زیر نظر نمایندۀ ولی فقیه در سازمان اوقاف تشکیل می شود ، بررسی و به ترتیب زیر اقدام شود:الف. در صورتی که کمیسیون تشخیص دهد فروش رقبات با مجوٌز شرعی انجام پذیرفته یا براساس موازین شرعی قابل تأیید است ، نظر خود را اعلام خواهند نمود.ب. هر گاه کمیسیون تشخیص دهد که فروش یا تبدیل موقوفات به ملکیٌت ، بدون مجوٌز شرعی بوده نظر خود را در این باره اعلام می نماید. چنانچه طرف به نظر کمیسیون تمکین نماید مراتب به ادارۀ ثبت جهت بطلان سند در دفاتر مربوطه و صدور سند به نام موقوفه اعلام می گردد. و در وصرتی که نظر کمیسیون مورد اعتراض طرف واقع شود موضوع در دادگاه مدنی خاصٌ مطرح و طبق حکم صادره تعیین تکلیف خواهد شد.مادٌۀ  3 : پس از ابطال انتقالات بعد از وقف نسبت به تنظیم سند اجاره با متصرٌف ، متقاضی با رعایت مفادٌ این آیین نامه و صرفه و صلاح وقف اقدام خواهد شد.تبصره : در صورتی که اعیانی موجود در موقوفات ، ملک اشخاص باشد ، سند اجاره بامالک اعیانی تنظیم خواهد گردید.مادٌۀ  4 : موقوفات مشمول این آیین نامه که به نحوی از انحا در رهن یا وثیقه یا تأمین و بازداشت اشخاص ثالث قرار گرفته به تبع ابطال اسناد مالکیٌت ، آزاد خواهد گردید و ادارات اوقاف هنگام تنظیم سند اجاره با استعلام از ادارۀ ثبت محلٌ ، مراتب را به اطٌلاع اشخاص ذینفع خواهد رسانید تا نسبت به استیفای حقوق خود اقدام نمایند.مادٌۀ  5 : در مورد موقوفات مزروعی مشمول قانون اجازۀ تبدیل به احسن و واگذاری دهات و مزارع موقوفات عامٌ مصوٌب 1350/1/29 به ترتیب زیر عمل خواهد شد:الف. در صورتی که موقوفات مذکور به دولت (وزارت کشاورزی ) و اگذار شده ولی تاکنون اسناد فروش آن با زارعین تنظیم نگردیده ، نمایندگان ادارۀ اوقاف و ادارۀ کشاورزی محلٌ و متولٌیان مربوط در دفتر تنظیم کنندۀ سند حاضر و بطلان سند را اعلام و مراتب را در دفاتر و هامش سند قید و به وسیله دفترخانه ، موضوع به ادارۀ ثبت محلٌ اعلام خواهد شد.ب . هر گاه موقوفه مزروعی پس از انتقال به دولت با تنظیم سند رسمی به زراعین مربوطه واگذار شده باشد ادارات اوقاف و متولٌیان صورت مشخصٌات و مستندات این گونه موقوفات مزروعی را به ادارات ثبت محلٌ ارسال و درخواست می نمایند که انتقالات مذکور کان لم یکن تلقٌی و پس از اصلاح دفاتر و سوابق ثبتی ، نسبت به صدور اسناد مالکیٌت به نام موقوفه اقدام و مراتب را به کلٌیٌه دفاتر اسناد رسمی اعلام دارند.تبصرۀ 1 : پس از انجام موارد مندرج در بندهای (الف ) و (ب) ، ادارات اوقاف ، نسبت به موقوفات متصرٌفی و متولیٌان ، نسبت به موقوفات تحت تولیت خود ، مطابق مفادٌ این آیین نامه با متصرٌفین و زارعین سند اجاره تنظیم خواهند نمود. بدیهی است ملاک عمل میزان اراضی زراعتی این گونه زراعین و متصرٌفین ، آمار و اسناد تهیٌه شده در اجرای مادٌۀ  8 آیین نامه اصلاحات اراضی مصوٌب 1343/5/13 می باشد و در صورت اعتراض ، طبق نظر کارشناس یا خبرۀ محلٌی مساحت مورد اجاره تعیین خواهد شد.تبصرۀ 2 : چنانچه بعضی از زارعین صاحب نسق که اسامی آنان در فرم ها و اسناد ذکر شده باشد ولی به علٌت فوت یا انتقال یا بنابه علل دیگری در حال حاضر در اراضی مذکور زارعت ننمایند بایستی با ورٌاث قانونی یا متصرٌفین فعلی ، قرارداد اجاره تنظیم شود. بدیهی است این گونه متصرٌفین مشمول بند 3 از مادٌۀ  این آیین نامه شناخته خواهند شد.تبصرۀ 3 : اگر زراعین صاحب نسق در این گونه اراضی چاه حفر نموده باشند (تبدیل اراضی زراعتی دیم به آبی ) ، بایستی ادارات اوقاف یا متولٌیان ، میزان مال الاجاره رابراساس اراضی دیم محاسبه نمایند. در صورتی که در مورد قیمت چاه دو طرف قرارداد اجاره توافق نمایند ، ادارۀ اوقاف یا متولٌی می تواند چاه حفر شده را خریداری و اسناد را براساس اراضی آبی محاسبه نماید.تبصرۀ 4 : چنانچه زارعین صاحب نسق مقداری یا کلٌیٌه اراضی نسق زراعتی خود را به باغ یا قلمستان و بیشه تبدیل نموده باشند ، در این صورت ادارۀ اوقاف یا متولٌی بایستی با توجٌه به تعاریف ذکر شده در مادٌۀ  یک از فصل اوٌل این آیین نامه نسبت به عرصه با آنان سند اجاره تنظیم نماید.مادٌۀ  6 : در صورتی که زراعین صاحب نسق (اعمٌ از این که سند انتقال به نام آنان صادر شده یا نشده باشد ) اراضی مورد نسق خود را به دیگری واگذار کرده باشند ، با رعایت حقوق مکتسبه متصرٌفین ، مطابق بند 3 از مادٌۀ  1 این آیین نامه اسناد اجاره با متصرٌفین فعلی تنظیم خواهد شد.مادٌۀ  7 : کلٌیٌه اعیانی و مستحدثاتی که زارعین صاحب نسق شخصا احداث نموده باشند با توجٌه به مدارک و استناد مثبته و همچنین تأیید محلٌ ، متعلٌق به زارعین مزبور خواهد بود و سند اجاره نسبت به عرصه با آنان تنظیم خواهد شد .تبصرۀ 1 : چنانچه در اجرای قوانین مختلف ، اراضی زارعین در اختیار اشخاص حقیقی و یا حقوقی قرار گرفته و در این گونه اراضی مستحدثاتی ایجاد شده باشد ، مستحدثات مزبور متعلٌق به آنان بوده و نسبت به عرصه سند اجاره تنظیم خواهد شد.تبصرۀ 2 : در صورتی که مستحدثاتی متعلٌق به موقوفه بوده و در اجرای قانون اجازۀ تبدیل به احسن و واگذاری دهات و مزارع موقوفات عامٌ به زراعین صاحب نسق واگذار شده باشد (مقصود منازل مسکونی زارعین و محوٌطه مربوط به آن می باشد ) و در حال حاضر نیز قابل بهره برداری باشد ، حفظ و حراست آن به عهدۀ متصرٌفین بوده و به همین جهت اجاره بهای این گونه رقبات (عرصه و اعیان ) ، با رعایت عرف محلٌ دریافت نخواهد شد.تبصرۀ 3 : کلٌیٌه مستحدثاتی که در دهات و مزارع موقوفه توسٌط خوش نشین ها و یا اشخاص غیر احداث شده  و با تأیید معتمدین محلٌ ، اعیان متعلٌق به آنان شناخته شده باشد ، سند اجاره براساس نظر کارشناس رسمی یاخبرۀ محلٌی منحصرا در مورد عرصه مستحدثات با صاحبان اعیان تنظیم خواهد شد.مادٌۀ  8 : از تاریخ تصویب این آیین نامه احداث هر گونه اعیانی بدون مجوزٌ قانونی در اراضی نسق زراعتی زراعین ممنوع بوده و در صورت تخلٌف ، اعیانی احداثی متعلٌق به موقوفه خواهد بود .تبصره : ادارات اوقاف و متولٌیان مکلٌف اند صورت کلٌیٌه اعیانی ها ی احداثی در دهات و مزارع موقوفه را تهیٌه و به سازمان اوقاف ارسال نمایند.مادٌۀ  9 : میزان مال الا جارۀ اراضی زراعتی با توجٌه به فرم ها و اسناد اجاره که طبق مادٌۀ  8 آیین نامه اصلاحات ارضی مصوٌب 1343/5/13 تنظیم گردیده است ، با نظر کارشناس رسمی یا خبرۀ محلٌی تعیین و  اسناد اجاره تنظیم خواهد شد. بدیهی است در مواقع لزوم ، کارشناس یا خبرۀ محلٌی مذکور برای تعیین مال الاجاره می تواند از دهات و مزارع مجاور مشابه که قبلا تعیین اجاره شده استفاده نماید.تبصره : اسناد و فرم هایی که در اجرای مادٌۀ  8 آیین نامه اصلاحات ارضی مصوٌب 1343/5/13 براساس جنسی تنظیم شده باشد همان ، مأخذ قرار داده خواهد شد.مادٌۀ  10 : موقوفاتی که در اجرای مادٌۀ  56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوٌب شهریور 1342 به عنوان مراتع ملٌی شده اعلام گردیده از تاریخ تصویب قانون ابطال اسناد فروش رقبات آب و اراضی موقوفه در اختیار سازمان اوقاف و متولٌیان مربوط قرار می گیرد.تبصره : چنانچه این گونه اراضی از طریق دولت به اشخاص حقیقی یا حقوقی به صورت اجاره یا فروش واگذار شده باشد ، اسناد تنظیمی با اطٌلاع دستگاه دولتی ذیربط ، به اختلاف مورد ، باطل و یا اصلاح و با متصرٌف نسبت به عرصه سند اجاره تنظیم خواهد شد. بدیهی است کلٌیٌه مستحدثاتی را که در این گونه اراضی توسٌط متصرٌفین احداث شده باشد متعلٌق به آنان خواهد بود.مادٌۀ  11 : وجوه حاصل از فروش موقوفات مزروعی که درحساب شمارۀ 5557 بانک تعاون کشاورزی تودیع گردیده و اهدایی دولت به موقوفه تلقٌی شده به نسبت دستور پرداخت های وصولی مربوط به هر موقوفه به حساب همان موقوفه منظور و واریز خواهد شد تا عنداللزوم صرف عمران و آبادی موقوفه شود.مادٌۀ  12 : به منظور رسیدگی به حساب بدهی معوٌقه زراعین ، از تاریخ فروش تا تاریخ تنظیم سند اجارۀ جدید با توجٌه به مفادٌ مادٌۀ  9 این آیین نامه اجاره بها تعیین و تا میزان پرداخت های زارعین به حساب دولت با ارائه مدارک پرداخت ، اقساط آنان تهاتر و در صورتی که زارعین بدهکار شوند مابه التٌفاوت محاسبه و به صورت نقد یا اقساط از زراعین وصول و به حساب موقوفه واریز خواهد شد.مادٌۀ  13 : آبهای موقوفه ای که بدون مجوٌز شرعی فروخته شده باشد اسناد فروش ، باطل و کان لم یکن تلقٌی و طبق نیٌت واقفین عمل خواهد شد و کلٌیٌه مقررٌات این آیین نامه در رقبات آب نیز مجری است.  فصل سوممادٌۀ  4 : چنانچه وضعیٌت موقوفه ای از صورت مورد نظر واقف تغییر یافته باشد و اعاده آن به وضع اوٌل موجب عسر و حرج و قلٌت درآمد فاحش و عدم نیاز موقوف علیهم و امثال آن باشد ، ابقای آن به دخالت فعلی با اجازۀ ولی فقیه و یا نمایندۀ ایشان بلا اشکال است. در غیر این صورت ، ادارات اوقاف و متولٌیان موظٌف اند موجبات برگشت وضع موقوفه را به همان صورت مورد نظر واقف فراهم آورند.مادٌۀ  15 : در مواردی که نحوۀ استفاده از موقوفه برخلاف نظر واقف تغییر یافته باشد به جهت اصلی خود اعاده می گردد.مادٌۀ  16 : مقررٌات این آیین نامه شامل موقوفات آستان قدس رضوی و حضرت معصومه و حضرت احمد بن موسی علیه السلام و سایر موقوفاتی که متولٌیان آنها منصوب رأسا امور اجرایی را طبق مادٌۀ  واحده و این آیین نامه به عهده خواهند داشت.تبصره : متولٌیان موقوفات مذکور در مادٌۀ  فوق می توانند رأسا در تشکیل کمیسیون موضوع مادٌۀ  2 این آیین نامه زیر نظر خود اقدام نمایند.نخست وزیر _ میرحسین موسویهیأت وزیران در جلسه مورٌخ 65/7/2 بنا به پیشنهاد شمارۀ 11/2663/8/628 مورٌخ 65/4/25 وزارت ارشاد اسلامی ، الحاق یک تبصره به مادٌۀ 16 آیین نامه (قانون ابطال اسناد فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه ) موضوع مصوٌبه شمارۀ 61622 مورٌخ 63/9/23 را تصویب نمودند.  -8 آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه (مصوٌب 1374/2/3)مادٌۀ  1 : تعاریف و اصطلاحات :1. مصلحت وقف : تأمین نظر واقف و منابع موقوف علیهم با رعایت غبطه موقوفه .2. متصرٌف : حسب مورد اذعان صاحب نسق یا قائم مقام قانونی آنان ، مالکان اعیان و اشخاصی که به گونه ای عرصه و یا عرصه و اعیان موقوفه تبدیل یا فروخته شده را در ید و اختیار دارند. 3. حقوق مکتسب متصرٌف : هر نوع حقٌی که برای متصرٌف تحت شرایط قانونی معیٌنی حاصل شده باشد ، از قبیل مالکیٌت اعیان ، تحجیر ، حقوق کسب و پیشه ، حقٌ نسق زارعانه ، حفر چاه ، غرس اشجار و مانند آن.4. مجوٌز شرعی : مجوزٌی که براساس ضوابط شرع مقدٌس اسلام در مورد تبدیل یا فروش اموال موقوفه توسٌط مجتهد جامع ا لشرایط صادر شده باشد.هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1374/2/3 بنا به پیشنهاد مشترک وزارت کشاورزی و سازمان اوقاف و امور خیریٌه و به استناد تبصرۀ 6 مادٌۀ واحدۀ قانون  ابطال اسناد و فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه (مصوٌب 1371/11/25 ) آیین نامه اجرایی قانون یاده شده را تصویب نمود. 5. زراع صاحب نسق : کسی است که مالک زمین نیست و با دارا بودن یک یا چند عامل زراعتی شخصا یا با کمک خانوادۀ خود در اراضی موقوفه زراعت می نماید و مقداری از محصول را به صورت نقدی یا جنسی به عنوان اجاره بها به موقوفه می دهد و نسق مورد زراعت وی مشمول قوانین اصلاحات ارضی بوده است.6. زراعت : تولید محصول با وسیله عملیٌات زراعتی یا باغداری.7. مرتع : زمینی است اعمٌ از کوه و دامنه یا زمینی مسطٌح که در آن نباتا علوفه ای به طور طبیعی روییده و در هر هکتار آن حدٌاقلٌ تعلیف سه رأس گوسفند یا معادل آن از انواع دام های دیگر در یک فصل چرا امکان پذیر باشد.8. بیشه یا قلمستان: زمینی است که در آن درختان غیر مثمر به وسیله اشخاص غرس شده و تعداد درخت در هر هکتار آن از هزار اصله تجاوز نماید.9. باغ : زمینی است که در آن درختان مثمر یا مو به وسیله اشخاص غرس شده و عرفا باغ شناخته شود.مادٌۀ  2 : ادارات اوقاف و امور خیریٌه و متولٌیان موقوفات ، مکلٌف اند با توجٌه به سوابق ثبتی موقوفات عامٌه ای را که به فروش رسیده یا به صورتی به ملکیٌت اشخاص درآمده باشد ، صورت برداری و همراه با مستندات و دلایل به سازمان اوقاف و امور خیریٌه ارسال نمایند.  سازمان اوقاف و امور خیریٌه موضوع را به کمیسیونی مرکٌب از فقهای صاحب نظر که با انتخاب و زیر نظر نمایندۀ ولیٌ فقیه در سازمان یاد شده تشکیل می شود ارجاع می کند. کمیسیون مذکور نظر خود را در مورد جواز شرعی فروش یا تبدیل رقبات اعلام می نماید. در صورتی که تبدیل و فروش رقبه موقوفه به نظر کمیسیون با مجوٌز شرعی انجام شده باشد معامله تأیید می شود و در غیر این صورت نظر نمایندۀ ولیٌ فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریٌه دایر بر بطلان سند فروش یا تبدیل موقوفه به سازمان ثبت اسناد و ا ملاک کشور اعلام می شود تا ادارات ثبت نسبت به بطلان سند درسوابق ثبتی و دفاتر مربوط ثبت و صدور سند جدید به نام موقوفه اقدام نمایند.مادٌۀ  3 : پس از ابطال انتقالات بعد از وقف ، ادارۀ اوقاف و امور خیریٌه یا متولٌی با رعایت تبصرۀ مادٌۀ  4 واحدۀ قانون ابطال اسناد و فرورش رقبات ، آب و اراضی موقوفه ، متصرٌف را برای تنظیم سند اجاره دعوت می نماید و در صورتی که متصرٌف ظرف سی رزو از تاریخ ابلاغ نظرٌیه اوقاف برای تنظیم سند اجاره مراجعه ننماید به شرح زیر اقدام خواهد نمود:1. از متصرٌف قبلی با رعایت حقوق مکتسب او خلع ید شده و موقوفه با در نظر گرفتن صرفه و صلاح وقف به داوطلبان دیگر اجاره داده خواهد شد.2. در صورتی که در مورد میزان حقوق مکتسب قبلی بین او و ادارۀ اوقاف و امور خیریٌه یا متولٌی اختلافی به وجود آید از طریق مراجع قضایی تعیین تکلیف خواهد شد. دادگاه ها این گونه موارد را خارج از نوبت رسیدگی و به صدور حکم مبادرت می نمایند.مادٌۀ  4 : موقوفات مشمول این آیین نامه که به نحوی از انحا در رهن یا وثیقه یا تأمین و بازداشت اشخاص ثالث قرار گرفته به تبع ابطال اسناد مالکیٌت ، آزاد خواهد شد. ادارات اوقاف هنگام تنظیم سند اجاره با استعلام از ادارۀ ثبت محلٌ ، مراتب را به اطٌلاع اشخاص ذینفع خواهند رساند تا نسبت به استیفای حقوق خود از سایر اموال متعهٌد اقدام نمایند.مادٌۀ  5 : در مورد موقوفات مزروعی مشمول قانون اجازۀ تبدیل به احسن و واگذاری دهات و مزارع موقوفه عامٌ (مصوٌب 1350) و سایر مراحل اصلاحات ارضی به ترتیب زیر عمل خواهد شد:الف. در صورتی که موقوفات یاد شده به دولت (وزارت کشاورزی)  واگذار شده ولی تاکنون اسناد فروش آن به زارعان ، تنظیم نشده ، نمایندگان ادارۀ اوقاف و امور خیریٌه و ادارۀ کشاورزی محلٌ و متولیٌان مربوط در دفتر خانه اسناد رسمی حاضر و بطلان سند را در دفاتر و هامش سند قید و به وسیله دفتر خانه یاد شده موضوع به ادارۀ ثبت محلٌ برای اصلاح اسناد اعلام خواهد شد.ب. هر گاه موقوفه مزروعی پس از انتقال به دولت با تنظیم سند رسمی به زارعان مربوط واگذار شده باشد ادارات اوقاف و امور خیریٌه و متولٌیان ، صورت مشخٌصات و مستندات مربوط به این گونه موقوفات مزروعی را به ادارۀ ثبت محلٌ ارسال و ادارات ثبت مکلٌف اند انتقالات یاد شده را کان لم یکن تلقٌی و پس از اصلاح دفاتر و سوابق ثبتی نسبت به صدور اسناد مالکیٌت به نام موقوفه اقدام و مراتب رابه دفاتر اسناد رسمی اعلام کنند.مادٌۀ  6 : پس از انجام موارد مندرج در بندهای (الف) و (ب) مادٌۀ  5 ، ادارات اوقاف نسبت به موقوفات تصرٌف شده و متولٌیان نسبت به موقوفات تحت تولیت خود مطابق مفادٌ این آیین نامه با متصرٌفان و زارعان ، سند اجاره تنظیم خواهند نمود. مبلغ اجاره بها متناسب با مورد اجاره طبق نظر کارشناس یا خبرۀ محلٌی تعیین خواهد شد.به موجب مصوٌبه مورٌخ 1375/6/4 هیأت وزیران ، در مادٌۀ 6 و تبصرۀ 2 آن ، کارشناس به کارشناس رسمی تغییر یافته است.  تبصرۀ 1 : چنانچه بعضی از زارعان صاحب نسق به علٌت فوت یا انتقال یا بنا به علل دیگری در حال حاضر در اراضی یاد شده زراعت ننمایند با ورٌاث قانونی یا متصرٌفان فعلی رقبه قرارداد اجاره تنظیم خواهدشد. در تنظیم اسناد اجاره با این گونه متصرٌفان مفادٌ بند 3 از مادٌۀ  1 این آیین نامه مجری خواهد بود.تبصرۀ 2 : اگر زارعان صاحب نسق در این گونه اراضی چاه حفر نموده باشند ، موقوفه در صورت امکان نستب به خرید آن اقدام می نماید و در این صورت اجاره بهای زمین براساس اراضی آبی تعیین خواهد شد. در غیر این صورت کارشناس یا خبرۀ محلٌی در موقوع تعیین اجاره بها ، موضوع مالکیٌت چاه و عرف محلٌ را ملحوظ خواهد داشت.تبصرۀ  3 : در صورتی که زارعان صاحب نسق بخشی از اراضی نسق زراعتی خود یا تمامی آن را به باغ یا قلمستان و بیشه تبدیل نموده باشند ، ادارۀ اوقاف یا متولٌی بایستی با توجٌه به تعاریف ذکرشده در مادٌۀ  1 این آیین نامه نسبت به عرصه با آنان سند اجاره تنظیم نمایند.تبصرۀ 4 (ابطال شده )1. به موجب مصوٌبه مورٌخ 1375/6/4 هیأت وزیران ، در مادٌۀ 6 و تبصرۀ 2 آن کارشناس به کارشناس رسمی تغییر یافته است. 2. به موجب رأی شمارۀ 100 مورٌٍخ 1376/8/3 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردیده است . تبصره 4 مادٌۀ 6 ابطال شده : در صورتی که موقوفات مزروعی موضوع این آیین نامه در محدودۀ خدمات شهری قرار گرفته و کاربری زراعی آن تغییر یافته یا قابل تغییر باشد ، برابر مادٌۀ 15 آیین نامه اجرایی قانون تشکیلات و ا ختیارات سازمان حٌج و ا وقاف و ا مور خیریٌه موضوع تصویب نامه شمارۀ 95270 مورٌخ 1365/2/22 و با تأیید مقامات ذیصلاح و تأمین و پرداخت حقوق مکتسب زارعان صاحب نسق برای امور ساختمانی مجاز ، به اجاره واگذار خواهد شد.  مادٌۀ  7 : کلٌیٌه اعیانی و مستحدثاتی که زارعان صاحب نسق احداث نموده باشند متعلٌق به زارعان آنها خواهد بود و سند اجاره فقط نسبت به عرصه به شرط رعایت کاربری زمین با آنان تنظیم خواهد شد.تبصرۀ 1 : چنانچه در اجرای قوانین مختلف ، اراضی زارعان در اختیار اشخاص حقیقی یا حقوقی قرار گرفته و در این گونه اراضی مستحدثاتی ایجاد کرده باشند مستحدثات یاد شده متعلٌق به اشخاص یاد شده بوده و نسبت به عرصه با آنان سند اجاره تنظیم خواهد شد.تبصرۀ 2 : درصورتی که مستحدثاتی متعلٌق به موقوفه بوده و در اجرای قانون اجازۀ تبدیل به ا حسن و واگذاری دهات و مزارع موقوفه عامٌ  به زارعین صاحب نسق یا سایر قوانین مربوط به مراحل مختلف اصلاحات ارضی به زارعان صاحب نسق واگذار شده باشد (نظیر منازل مسکونی زراعان و محوٌطه مربوط به آن ) و در حال حاضر نیز قابل بهره برداری باشد ، حفظ و حراست آن به عهدۀ متصرٌفان بوده و وجهی به عنوان اجاره بهای این گونه رقبات (عرصه و اعیان ) با رعایت عرف محلٌ دریافت نخواهد شد.تبصرۀ 3 : کلٌیٌه مستحدثاتی که در دهات و مزارع موقوفه توٌسط خوش نشین ها و یا اشخاص غیر احداث شده و با تأیید معتمدان محلٌ ، اعیان متعلٌق به آنان شناخته شده باشد ، سند اجاره براساس نظر کارشناس رسمی دادگستری یا خبرۀ محلٌی فقط در مورد عرصه با صاحبان اعیان تنظیم خواهد شد.مادٌۀ  8 : تغییر کاربری زراعی و احداث هر گونه اعیانی بدون مجوٌز قانونی در اراضی نسق زراعتی موقوفه همچنان ممنوع می باشد.تبصره : ادارات اوقاف و متولٌیان مکلٌف اند صورت کلٌیٌه اعیانی های احداثی در دهات و مزارع موقوفه را تهیٌه و به سازمان اوقاف و امور خیرِیٌه بفرستند.مادٌۀ  9 : هر گاه در تشخیص زارع صاحب نسق اختلافی به وجود آید ، فرم ها و اسناد و صورتجلسات تنظیمی در اجرای قوانین اصلاحات ارضی ملاک عمل خواهد بود.مادٌۀ  10 : در مورد اذعان و متصرٌفان و صاحبان اعیانی و انتقال گیرندگان موقوفات عامٌ ، موضوع موادٌ 5 و 9 این آیین نامه ، در صورت خودداری از تنظیم سند اجاره طبق مادٌۀ  3 عمل خواهد شد.مادٌۀ  11 : وجوه حاصل از فروش موقوفات مزروعی که در حساب شمارۀ 5557 بانک تعاون کشاورزی تودیع شده و اهدایی دولت به موقوفه تلقٌی شده به نسبت دستور پرداخت های وصولی مربوط به هر موقوفه به حساب همان موقوفه منظور و واریز خواهد شد تا در صورت لزوم صرف عمران و آبادی موقوفه شود.مادٌۀ  12 : به منظور رسیدگی به حساب بدهی معوٌق زارعان ، از تاریخ فروش تا تاریخ تنظیم سند اجارۀ جدید با توجٌه به مفادٌ تبصرۀ 1 مادٌۀ  6 این آیین نامه اجاره بها تعیین و تا میزان پرداخت های زارعان به حساب دولت با ارائه مدارک پرداخت اقساط آنان تهاتر و در صورتی که زارعان بدهکار شوند مابه التٌفاوت محاسبه و به صورت نقد یا اقساط از آنان وصول و به حساب موقوفه واریز خواهد شد.مادٌۀ  13 : کلٌیٌه مقررٌات این آیین نامه در مورد آب های موقوفه که عواید  آنها به مصارف عامٌ می رسد نیز مجری است.مادٌۀ  14 : در مواردی که جهت مورد نظر واقف تغییر یافته باشد به صورت اصلی بازگردانده می شود مگر این که بازگرداندن آن به وضع اوٌل موجب عسر و حرج و قلٌت درآمد و امثال آن باشد که در این صورت ابقای آن به صورت فعلی با اجازۀ ولیٌ فقیه یا نمایندۀ ایشان در سازمان اوقاف وامور خیریٌه بلا اشکال خواهد بود.مادٌۀ  15 : در مورد ابلاغ نظرات کمیسیون موضوع مادٌۀ  2 و اخطارها و دعوت نامه هایی که ادارات اوقاف و امور خیریٌه در اجرای این آیین نامه صادر و ارسال می نمایند مقررٌات مربوط به ابلاغ تصمیمات شعب تحقیق اوقاف ، (موادٌ 10 و 29 و 31 ) آیین نامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق سازمان حجٌ و اوقاف و امور خیریٌه ، موضوع تصویب نامه شماره 93366 مورٌخ 1365/10/18 ، رعایت خواهد شد.مادٌۀ  16 : مقررٌات این آیین نامه شامل موقوفات آستان قدس رضوی و حضرت معصومه و حضرت احمد بن موسی علیهم الاسلام و سایر موقوفاتی که متولٌیان و امنای این موقوفات رأسا امور اجرایی را طبق مادٌۀ  واحده قانون ابطال اسناد و فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه و این آیین نامه به عهده خواهند دا شت.تبصره : متولیٌان موقوفات یاد شده می توانند در تشکیل کمیسیون موضوع مادٌۀ  2 این آیین نامه تنها برای موقوفات تحت تولیت خود اقدام نمایند.مادٌۀ  17 : از تاریخ تصویب این آیین نامه کلٌیٌه مصوٌبات هیأت دولت که مغایر با این آیین نامه است ملغی می باشد.معاون اوٌلرییس  جمهور _ حسن حبیبی -9 تصویب نامه راجع به اصلاحآیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد فروشرقبات ، آب و اراضی موقوفه ، مصوٌب 1374/2/3 (مصوٌب 1378/12/15)سازمان اوقاف و امور خیریٌه _ وزارت جهاد سازندگیهیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1378/12/15 بنا به پیشنهاد شمارۀ 410/431 مورٌخ 1374/3/7 سازمان اوقاف و امور خیریٌه و به استناد تبصرۀ 6 مادٌۀ  واحدۀ قانون ابطال اسناد فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه مصوٌب 1371/11/25 و با توجه به فتاوی مقام معظٌم رهبری در پاسخ به استعلامات مورٌخ 1372/10/2 ، 1372/10/7 و 1372/10/14 سازمان اوقاف و امور خیریٌه و همچنین مورٌخ 1372/5/12 و 1373/3/19 سازمان جنگل ها و مراتع کشور تصویب نمود:متن زیر به عنوان مادٌۀ  10 به آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه مصوٌب  1374/2/3 اضافه می شود و شماره مادٌۀ  10 آن به 11 و شماره های بعدی الی آخر به همین ترتیب تغییر می یابند.مادٌۀ  10 : چنانچه تمام یا بخشی از اراضی قابل واگذاری واقع در حریم روستاهای موقوفات عامٌه در اجرای مادٌۀ  56 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها  مراتع ، مصوٌب 1346 به عنوان انفال ، منابع ملٌی اعلام شده باشد ، می باید حق بهره برداری آن توٌسط سازمان جنگل ها و مراتع کشور به سازمان اوقاف و امور خیریه و متولٌیان واگذار شود.تبصرۀ 1 : اراضی مذکور در حکم موقوفه بوده و در حدود محدوده و حریم روستای موقوفه و بنا به درخواست سازمان اوقاف و امور خیریٌه واگذار خواهد شد.تبصرۀ 2 : هر گونه تغییر کاربری در این ا راضی منوط به موافقت سازمان جنگل ها و مراتع کشور و نیز اخذ مجوٌز از سایر مراجع قانونی ذیربط خواهد بود.تبصرۀ 3 : سازمان های یاد شده مکلٌف اند ظرف حداکثر دو سال نقل و انتقال زمین های موضوع این مادٌۀ  را محقٌق نمایند.تبصرۀ 4 : چنانچه این گونه اراضی از طریق دولت به اشخاص حقیقی یا حقوقی به صورت اجاره یا فروش واگذار گردیده باشد ، اسناد تنظیمی با اطٌلاع دستگاه اجرایی مربوط اصلاح و با متصرٌف نسبت به عرصه سند اجاره تنظیم خواهد شد.کلٌیٌه مستحدثاتی که در این اراضی توسٌط متصرٌفین احداث شده باشد متعلٌق به آنان خواهد بود.معاون اوٌل رییسجمهور _ حسن حبیبی  -10 اصلاح آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات آب و اراضی موقوفه (مصوٌب 1380/8/2 )وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی _ وزارت جهاد کشاورزیهیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1380/8/2 بنا به پیشنهاد شمارۀ 6861 مورٌخ 1379/2/24 معاونت حقوقی و امور مجلس رییس جمهور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب نمود: آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه (موضوع تصویب نامه های شماره 1146/ت 12784 ه.  مورٌخ 1374/2/6 و  44089/ت  15320 ه . مورٌخ 1375/6/12 ) به شرح زیر اصلاح می گردد:1. مادٌۀ  2 آیین نامه یاد شده به شرح زیر اصلاح می شود:مادٌۀ  2 : ادارات اوقاف و امور خیریٌه و متولیٌان مکلٌف اند با توجٌه به سوابق ثبتی ، موقوفات عامٌه ای را که به فروش رسیده یا به صورتی به ملکیٌت اشخاص درآمده است ، صورت برداری و همراه با مستندات و دلایل به سازمان اوقاف و امور خیریٌه ارسال نمایند. سازمان اوقاف ضمن مطلٌع نمودن متصرٌف یا متصرٌفین این موقوفات و یا اشخاص ذینفع دیگر ، موضوع را به کمیسیونی مرکٌب از سه نفر فقیه صاحب نظر که با انتخاب و  زیر نظر نمایندۀ ولیٌ فقیه در سازمان یاد شده تشکیل می شود ارجاع می کند. کمیسیون مذکور نظر خود را در مورد جواز شرعی فروش یا تبدیل رقبات ، با توجٌه به اسناد و مدارک ارائه شدۀ ادارۀ اوقاف و متولٌی ذیربط و همچنین اشخاص ذینفع در موقوفه اعلام می نماید. در صورتی که تبدیل و فروش رقبه موقوفه به نظر کمیسیون با مجوٌز شرعی انجام شده باشد معامله تأیید می شود و در غیر این صورت نظر نمایندۀ ولیٌ فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریٌه دایر بر بطلان سند فروش یا تبدیل موقوفه هم زمان به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و متصرٌف یا متصرٌفین و یا اشخاص ذینفع در موقوفه ابلاغ می شود. ادارات ثبت براساس این تصمیم نسبت به بطلان سند در سوابق ثبتی و دفاتر مربوط ثبت و صدور سند جدید به نام موقوفه اقدام خواهند نمود. در هر صورت این تصمیم قابل اعتراض در مراجع صالح قضایی خواهد بود.2. در مادٌۀ  3 آیین نامه عبارت (ظرف سی روز از تاریخ ابلاغ نظریٌه اوقاف ) به (ظرف سی روز از تاریخ رویت نامه اوقاف ) اصلاح می شود.3. تبصره ای به شرح زیر به مادٌۀ  3 آیین نامه الحاق می شود :تبصره : در مواردی که در اجرای این قانون از زارعان صاحب نسق خلع ید می گردد در صورت تقاضای زارعان ، وزارت جهاد کشاورزی مکلٌف است از اراضی مستعد کشاورزی موجود در منطقه و در صورت نبودن اراضی قابل واگذاری در منطقه ، از اراضی سایر مناطق، با رعایت قوانین و مقررٌٍات جاری نسبت به واگذاری اراضی به آنان با رعایت اولویت اقدام نمایند.4. بند (ب ) مادٌۀ  5 آیین نامه به شرح زیر اصلاح می شود.ب : هر گاه موقوفه مزروعی پس از انتقال به دولت با تنظیم سند رسمی به زارعان مربوط واگذار شده باشد برای ابطال اسناد یا تأیید فروش آن به همان ترتیبی که در مادٌۀ  2 اصلاحی این آیین نامه آمده است عمل خواهد شد.5. مادٌۀ  6  آیین نامه به شرح زیر اصلاح می شود:مادٌۀ  6 : پس از انجام موارد مندرج در بندهای (الف ) و (ب) مادٌۀ  5 ، ادارات اوقاف نسبت به موقوفات تصرٌف شده و متولٌیان نسبت به موقوفات تحت تولیت خود مطابق مفادٌ این آیین نامه با متصرٌفان و زارعان ، سند اجاره تنظیم می نمایند. مبلغ اجاره بها متناسب با مورد اجاره و با رعایت ارزش حقوق ا کتسابی متصرٌفان و زارعان ، طبق نظر کارشناس رسمی یا خبرۀ محلٌی تعیین می شود.6. تبصره 4 مادٌۀ  6 آیین نامه به شرح زیر اصلاح می شود:تبصرۀ 4 : در صورتی که موقوفات مزروعی موضوع این آیین نامه در محدودۀ خدمات شهری قرار گرفته و کاربری زراعی آن تغییر یافته یا قابل تغییر باشد قبل از هر گونه اقدام در مورد تفکیک و واگذاری آن اراضی ، باید حقوق مکتسبه زارعان صاحب نسق با نظر کارشناس مرضی الطرفین و یا کارشناس منتخب ادارات اوقاف و ا مور خیریٌه و یا متولیٌان شناسایی و به نحو مناسبی تأمین و تأدیه گردد. درصورت عدم توافق و تراضی در شناسایی و تقویم حقوق مکتسبه ، به درخواست هر یک از طرفین ، موضوع توسٌط مراجع قضایی ذیصلاح مورد رسیدگی قرار گرفته و حقوق مکتسبه زارعان برابر نظر دادگاه پرداخت می شود.ادارات اوقاف و متولٌیان مکلٌف اند در واگذاری اراضی تغییر کاربری داده شده ، در صورت تقاضای زارع صاحب نسق به هر یک از افراد صاحب نسق برای اجارۀ یک قطعه از حدٌاقلٌ تفکیکی از همان اراضی اولویت قابل شوند.7. متن زیر به عنوان تبصره های 4 و 5 به مادٌۀ  7 آیین نامه الحاق می شود :تبصرۀ 4 : به منظور ترویج فرهنگ احیا و بهره وری از موقوفات و تشویق زارعان به ادامه کشت و زرع بر روی اراضی موقوفه و تسهیل عملیٌات زراعی آنان بانک ها و سایر موسٌسات مالی اعتباری ، با رعایت مقررات مربوط ترتیبی اتٌخاذ نمایند تا تسهیلات مالی لازم به زارعان صاحب نسق موقوفات اعطا گردد. به نحوی که اعطای تسهیلات بانکی به این زارعان بدون توثیق و ترهین عرصه و صرفا با استفاده از سند اعیانی ، اخذ سفته ، تضمین های زنجیره ای زارعان از یکدیگر و یا توثیق منابع واگذار شده از طریق اجاره و حقوق مکتسبه مترتٌب بر آن امکان پذیر باشد.در مواردی که بانک ها بابت تسهیلات اعطایی به زارعان با توثیق سند اعیانی و حقوق مکتسبه نظر به تأمین مطالبات لاوصول خود از محلٌ منفعت اعیانی و حقوق مکتسبه مرتبط با اراضی موقوفه داشته باشند ، ادارات اوقاف و متولٌیان ، بانک ها و موسٌسات اعتباری یا اشخاصی که توسٌط آنان معرفی می شوند را در اسناد اجاره جایگزین زارع بدهکار می نمایند.تبصرۀ 5 : به منظور رفاه زارعان صاحب نسق و فراهم نمودن زمینه فعٌالیٌت بیشتر در اراضی موقوفه ، ادارات  اوقاف و امور خیریٌه و متولیٌان حسب مورد ، مدٌت اجارۀ زراعان را ده سال معیٌن می نمایند و در ضمن عقد اجاره شرط نمایند که در پایان مدٌت مزبور عقد اجاره با زارع مزبور و یا قائم مقام قانونی وی براساس اجاره بهایی که با نظر کارشناس رسمی و یا خبرۀ محلٌی با در نظر گرفتن حقوق مکتسبه زارع تعیین می گردد، تجدید خواهد شد. در موارد خاصٌ آنگاه که مصلحت وقف و یا شرایط خاصٌ دیگر اقتضا نکند افزایش مدٌت اجارۀ موقوفه برای بیش از ده سال با جلب نظر ریاست سازمان اوقاف و امور خیریٌه امکان پذیر می باشد.هیأت وزیران در جلسه مورٌخ 1382/12/20 تبصرۀ 5 الحاقی به مادٌۀ 7 را بدین شرح اصلاح نمود: عبارت (مدت اجاره زارعان را ده سال معین می نمایند ) حذف و عبارت (در صورتی که واقف ترتیب دیگری برای اداره موقوفه معیٌن نکرده باشد می توانند مدٌت اجاره زارعان را ده سال معیٌن نمایند ) جایگزین آن شود. 8. مادٌۀ  8  آیین نامه و تبصرۀ آن به شرح زیر اصلاح می گردد:مادٌۀ  8 : احداث هر گونه اعیانی و باغ در اراضی نسق زارعان موقوفه توسٌط این زارعان با اخذ مجوٌز از سایر مراجع قانونی ذیربط و بدون پرداخت پذیره مجاز می باشد. مستأجرین می توانند نسبت به ثبت اعیان های مستحدث ، از طریق ادارات ثبت اسناد و املاک اقدام نمایند و سند مالکیٌت دریافت دارند. ایجار ، توثیق و ترهین این گونه اعیان ها مجاز بوده و نیاز به اعلام موافقت جداگانه ادارات اوقاف و امور خیریٌه و یا متولیٌان ندارند.معاون اوٌل رییسجمهور _ محمٌدرضا عارف  -11 اصلاح آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه (مصوٌب 1381/12/287)وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی _ وزارت جهاد کشاورزیهیأت وزیران درجلسه مورٌخ 1381/12/28 با توجٌه به نظر رییس مجلس شورای اسلامی ، موضوع نامه شماره 4211/ه مورٌخ 1381/7/27 را تصویب نمود. تصویب نامه شماره 37127/ت 22905 ه. مورٌخ 1380/8/13 ، موضوع اصلاح آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد و فروش رقبات ، آب و اراضی موقوفه به شرح ذیل اصلاح می شود:1 _ در مادٌۀ  2 اصلاحی موضوع بند 1 تصویب نامه یاد شده ، عبارت (در هر صورت این تصمیم قابل اعتراض در مراجع صالح قضایی خواهد بود) حذف می گردد.2 _ در بند (ب) مادٌۀ  5 اصلاحی موضوع بند 4 تصویب نامه مزبور ، عبارت (مادٌۀ  2 اصلاحی ) حذف می شود.معاوٌن اول رییسجمهور _ محمدرضا عارف  -12 ادغام جنبش ملٌی نیکوکاریدر سازمان اوقافشماره : 22094تاریخ : 1358/2/20وزیر ارشاد ملٌی و سرپرست سازمان اوقافبه موجب این ابلاغ کلٌیٌه اموال منقول و غیر منقول و کارکنان جنبش ملٌی نیکوکاری از سازمان ملٌی خدمات اجتماعی منتزع ، و در سازما اوقاف ادغام می گردد.خواهشمند است دستور فرمائید نسبت به این تحویل و تحوٌل اقدام نمایند.نخست وزیر _ مهدی بازرگان  -13  مصٌوبه شورای عالی اداری در مورد تفکیک امور حٌج و زیارت از سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌهشماره : 462/د شتاریخ : 1370/8/15در اجرای اوامر مقام معظٌم رهبری در خصوص کیفیٌت اداره امور حجٌ و زیارت ، شورای عالی اداری در بیستمین جلسه مورٌخ 1370/8/15 ، موادٌ زیر را مورد تصویب قرار داد:مادٌۀ  1 : کلٌیٌه امور مربوط به حٌج و زیارت که به موجب قوانین و مقررٌات مختلف بر عهدۀ سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه محوٌل گردیده است از آن سازمان منفکٌ و بر عهدۀ سازمان حٌج و زیارت قرار می گیرد.مادٌۀ  2 : سازمان حٌج و زیارت سازمانی است مستقلٌ ، زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به صورت موسسه دولتی که رییس آن توسٌط وزیر و با هماهنگی نمایندۀ ولیٌ فقیه در امور حٌج و زیارت به عنوان معاون وزیر انتخاب می شود.مادٌۀ  3: امور فرهنگی تبلیغی و سیاسی حٌج  و آنچه مربوط به آن است مانند انتخاب روحانیون و آموزش و امثال آن از اختیارات حوزۀ نمایندگی ولیٌ فقیه خواهد بود.مادٌۀ  4 : نقل و ا نتقال اعتبارات ، کارکنان ، سازمان و تشکیلات ، دارایی ها ، اموال و تعهدٌات مربوط به سازمان حٌج و زیارت ظرف مدت سه ماه ، توسٌط وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همکاری سازمان امور اداری و استخدامی کشور ، سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصادی و دارایی انجام خواهد پذیرفت.مادٌۀ  5 : از تاریخ تصویب این مصوٌبه ، عنوان سازمان حٌج و اوقاف و امور خیریٌه به سازمان اوقاف و امور خیریٌه تغییر می یابد.مادٌۀ  6 : از تاریخ ابلاغ این مصوٌبه ، کلٌیٌه مقررٌات مغایر ، لغو و بلااثر می گردد و سایر مقررٌات به قوٌت خود باقی است.معاون رییس جمهور و دبیرشورای عالی اداری
برچسب‌ها: قوانین و مقررات وقف